Je logt al jaren in met DigiD en het werkt prima, dus waarom zou je een tweede digitale sleutel op je telefoon willen? Omdat Europa het voorschrijft, en omdat zo’n wallet meer kan dan alleen inloggen. Alleen kun je hem voorlopig nog niet installeren.
Nederland haalt de Europese deadline niet.
- Nederland stelt de NL Wallet uit tot eind 2027, een jaar later dan de Europese verplichting van december 2026.
- De wallet werkt als digitaal mapje op je telefoon waar je zelf bepaalt welke gegevens je deelt, inclusief selectieve bewijsvoering zonder volledige persoonsgegevens.
- DigiD blijft voorlopig naast de wallet bestaan; wallets uit andere Europese landen kunnen eerder beschikbaar zijn dan de Nederlandse versie.
Wanneer komt de Nederlandse wallet echt?
De regels zijn helder. Elke lidstaat moet uiterlijk 24 december 2026 een nationale EUDI Wallet gratis beschikbaar stellen aan burgers, voor vrijwillig gebruik. Voor Nederland loopt dat anders: het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft de introductie van de publieke NL Wallet met een jaar uitgesteld en verwacht hem nu rond eind 2027. Ook de implementatiewet die de gewijzigde eIDAS-verordening in Nederlandse wetgeving verankert, schuift naar verwachting door naar 2028.
De vertraging kwam niet uit de lucht vallen. Het Adviescollege ICT-toetsing waarschuwde al dat de uitgevoerde testen onvoldoende basis boden voor een stelsel dat eind 2026 volledig zou moeten draaien. Dat de pilots in Amsterdam en Nijmegen weinig enthousiasme opleverden, helpt ook niet mee.
Een nuance hoort erbij. BZK zegt zich niet te herkennen in de zorgen die in het eerste nieuwsbericht over het uitstel werden genoemd, maar erkende op vragen tijdens een conferentie wel praktische risico’s. Het uitstel zelf wordt door meerdere bronnen bevestigd, de precieze reden blijft een kwestie van interpretatie.
Stilzitten is dus geen optie voor wie met identiteitsgegevens werkt.
Want de Europese acceptatieplicht hangt niet aan de Nederlandse planning. Wallets uit andere lidstaten kunnen eerder beschikbaar zijn en moeten straks ook verwerkt kunnen worden. Een Duitse of Franse toerist kan in theorie dus eerder digitaal bij een Nederlandse organisatie aankloppen dan jij met je eigen app.
Wat kun je ermee?
Denk aan een digitaal mapje op je telefoon waar jij zelf bepaalt wat eruit gaat. De wallet heeft drie hoofdfuncties: inloggen bij diensten, digitaal ondertekenen van documenten en het opslaan van digitale verklaringen en diplomas. Het slimste onderdeel is selectief delen. Je bewijst dat je 18 of ouder bent, zonder je geboortedatum, naam of adres te laten zien. Ook het rijbewijs, een diploma of de zorgpas kunnen er op termijn in.
De eerste Nederlandse werkversie gaf al een voorproefje. Gebruikers maakten een pincode aan en activeerden de app met DigiD en hun rijbewijs of identiteitskaart. De proeven begonnen met inloggen bij een gemeente en het aanleveren van gegevens bij een hypotheekaanvraag.
Gebruik blijft vrijwillig.
Verwacht in het begin geen alleskunner. De eerste versie zal inloggen bij de overheid ondersteunen, maar met beperkte credentials. Voor banken, betaalinstellingen en zorgaanbieders geldt pas vanaf december 2027 de plicht om de wallet te ondersteunen voor sterke klantauthenticatie. Zelfs als de app er is, zul je hem dus niet meteen overal kunnen gebruiken.
En wat wordt er van DigiD?
DigiD verdwijnt voorlopig niet. De wallet is bedoeld als aanvullend instrument voor identificatie en authenticatie bij publieke en private diensten in de hele EU.
Overheidsorganisaties moeten de wallet accepteren, maar naast bestaande middelen zoals DigiD en eHerkenning. Je kunt dus kiezen. Bovendien heeft DigiD een directe rol bij de start, want in de eerste werkversie dient het als activeringsmiddel voor de app. Beheerder Logius houdt DigiD ondertussen gewoon in de lucht en werkt het bij, zoals de recente update van DigiD Machtigen laat zien.
Op de lange termijn zijn er andere geluiden. Een analyse op een blog verwacht geen moment waarop DigiD wordt uitgeschakeld, maar een overgangsperiode waarin het langzaam aan belang verliest naarmate meer mensen overstappen. Dat is een mening, geen beleid. Een uitfaseringsdatum heb ik nergens van de overheid gevonden.
Het echte verschil zit in wie de gegevens vasthoudt. Bij DigiD bewijs je wie je bent bij een centrale voorziening. De wallet draait het om: jij draagt je gegevens zelf bij je en deelt alleen wat nodig is. Of dat in de praktijk ook prettiger voelt, moet nog blijken. Deelnemers aan de pilots herkenden vooral DigiD als bestaand alternatief en vonden het gebruik van de wallet tijdrovend.
Dat is het lastige van een overheidsproduct dat een goed werkend alternatief moet verslaan. De EU mikt op 80 procent van de burgers met een digitale ID-oplossing in 2030, maar die doelstelling haal je niet met een wettelijk verplicht gemak dat niemand voelt.
Dus de vraag voor eind 2027 is niet of de app er komt, maar waarom jij hem zou openen als DigiD al gewoon werkt. Zodra een wallet iets oplevert wat DigiD niet kan, zoals je leeftijd bewijzen zonder je paspoort te tonen, zou dat antwoord weleens snel kunnen veranderen.
Sources : coding.agency | ockto.eu