Een eigen bakje meenemen naar de afhaalchinees, zonder gedoe en zonder een cent extra. Dat wordt in 2027 de norm. Eén kanttekening vooraf: zelf een bakje meenemen mocht al langer. Wat verdwijnt, is de verplichte meerprijs voor het plastic wegwerpbakje dat je anders meekrijgt.
Wie wegwerp krijgt, betaalt straks niets extra.
Even terug naar hoe het nu zit. Sinds 1 juli 2023 moeten ondernemers bij eten en drinken voor onderweg een herbruikbaar alternatief aanbieden, en mochten ze plastic wegwerpverpakkingen niet gratis meegeven. Volgens de Rijksoverheid ging het om 25 cent voor een beker en 50 cent voor een maaltijd, die uit meerdere bakjes kon bestaan. Wie zijn eigen beker of bakje meenam, betaalde niets extra. Reken maar mee: wie elke week één maaltijd afhaalde, was met die 50 cent ruim 26 euro per jaar kwijt.
- De verplichte meerprijs van 25 tot 50 cent voor wegwerpverpakking verdwijnt in 2027
- Eigen bakjes meenemen was al toegestaan, maar wordt nu volledig kosteloos
- Herbruikbare alternatieven blijven verplicht, maar ondernemers hoeven geen korting te geven voor eigen verpakking
Waarom de meerprijs sneuvelt
Het kabinet schaft de meerprijs af op verzoek van de Tweede Kamer. Een Kamermotie om de toeslag af te schaffen kreeg een meerderheid van de stemmen. Op de achtergrond speelde een evaluatie mee.
Daaruit bleek dat het pakket aan maatregelen tegen wegwerpplastic lijkt te werken, maar dat de meerprijs niet overal even effectief en duidelijk is. Voor consumenten was het ook gewoon een rommelig systeem. Een bakje van vijf cent hier, een beker van een kwartje daar, en op de bon stond soms alleen “plastic product”.
De timing verdient een kleine toelichting. De nieuwe regels gaan in 2027 in, maar de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) controleert al niet meer op de plastic toeslag bij afhalen en bezorgen. Een branchebron noemt 1 januari 2027 als beoogde ingangsdatum en meldt dat de Tweede en Eerste Kamer nog over het voorstel moeten beslissen. Reken er dus op, maar check de officiële pagina’s van de overheid als je het precies wilt weten.
Een herbruikbaar alternatief blijft verplicht.
Wat je straks aan de toonbank merkt
Voor ondernemers verandert er minder dan je misschien denkt. Wie eenmalige plastic bekers en bakjes gebruikt, kan een eigen systeem met herbruikbare bekers en bakjes inrichten, of Bring Your Own accepteren. Veel zaken kiezen voor het laatste, omdat het geen afwas en geen statiegeldadministratie kost. Met een raamsticker laten ze klanten weten dat ze welkom zijn met een eigen beker of bakje.
Een beloning hoef je niet te verwachten. Ondernemers kunnen korting geven aan klanten die een eigen verpakking meenemen, maar dat is hun eigen keuze. Het ene restaurant geeft dus misschien een tientje korting op de bon, het andere een vriendelijk knikje.
Hygiëne: wie is waarvoor verantwoordelijk?
Bij een eigen bakje speelt de vraag wie ervoor zorgt dat het schoon is. De klant is zelf verantwoordelijk voor de hygiëne van het voedsel zodra hij of zij het aanneemt, en de ondernemer mag een bakje weigeren dat niet schoon lijkt. Kom dus met een afgewassen, droog en goed sluitend exemplaar. Dat scheelt discussie, en een lekkende saus in je tas is ook geen feest.
Bezorging valt buiten dit verhaal. In de praktijk is het accepteren van een eigen bakje bij thuisbezorging geen optie. Het gaat dus echt om afhalen.
Werkt dit wel voor het milieu?
Mijn eerlijke inschatting: de toeslag was een prikkel, en een prikkel die wegvalt, laat meestal een gat achter. Wie voor het gemak toch het wegwerpbakje pakt, ervaart straks geen directe straf meer. Het zou me niet verbazen als het aantal mensen dat zelf een bakje meeneemt zonder korting daalt, al is dat een verwachting en geen vastgesteld feit.
Tegelijk had de oude regeling een zwakte die je zelf ook kent. Een extra kwartje per beker went snel, zeker als het overal anders werd toegepast en de handhaving al was teruggeschroefd. Een regel die niemand controleert, werkt op den duur vooral op papier.
Dat de verplichting om een herbruikbare optie aan te bieden blijft, is daarom het belangrijkste onderdeel van het pakket. Het zorgt dat je als klant altijd een keuze hebt, ook al kost het wegwerpalternatief niets.
Wil je er in 2027 meteen gebruik van maken? Leg een of twee stevige bakjes klaar bij de voordeur, spoel ze na gebruik direct om en vraag bij je favoriete afhaalzaak gewoon of het goed is. De meeste ondernemers zullen ja zeggen, want sinds de wet kunnen ze niet anders dan dat of zelf een herbruikbaar systeem opzetten.
De echte vraag is of we het zonder financiële stimulans vanzelf doen. Of blijft het bakje straks in de kast liggen omdat het wegwerpalternatief toch net iets makkelijker is?
Sources : afvalcirculair.nl | kvk.nl