Het staat er gewoon op: een grote, fier gekleurde sticker met de letter D, keurig omgeven door een donkerorange tint. Toch weet je zeker dat je jarenlang een koelkast had met A+++ op de deur. Plotseling staat datzelfde apparaat op klasse D? Heb je zomaar een energieslurper in de keuken staan? Het antwoord is gelukkig een stuk geruststellender dan die sticker doet vermoeden.
Samenvatting
- Het oude energielabel (A+++) werd zo waardeloos dat bijna alles een A+ of beter haalde
- Sinds maart 2021 werkt het nieuwe systeem van A tot G, en de meetmethode is volledig anders
- Je koelkast verbruikt letterlijk hetzelfde aantal kilowattuur, alleen de meetlat is langer geworden
Het stelsel dat zijn eigen succes niet aankon
Het oude energielabel werd twintig jaar geleden geïntroduceerd. De gedachte was simpel: A voor zuinig, G voor energieverslindend. Maar de technologie stond niet stil. In de loop der jaren, naarmate de technologie zich ontwikkelde, zijn de meeste huishoudelijke apparaten uitgegroeid tot klasse A, en moesten de klassen A+, A++ en A+++ worden gecreëerd om ze van elkaar te kunnen onderscheiden.
Vergelijk het met een schoolrapport waarbij uiteindelijk iedereen een tien haalt: het cijfer zegt dan niets meer. Sinds de invoering van het huidige energielabel is energiebesparende technologie er flink op vooruitgegaan, wat ertoe leidde dat bijna alle producten aan de top van de schaal zaten, met een energielabel van A+ of beter. Het label had daardoor zijn oorspronkelijke functie als hulpmiddel bij aankoopbeslissingen verloren. Sterker nog, de minst zuinige koelkasten scoorden al een A+-label in het oude systeem. Nuttige informatie? Nauwelijks.
Die A+, ++ en +++-klassen waren onduidelijk en misleidend voor de consument. Om het begrijpelijker te maken, besloot de Europese Unie de classificatie te herzien en in te delen van A tot G, zodat er een marge voor verbetering is. Dat klinkt als gezond verstand, en dat is het ook.
Wat er in maart 2021 veranderde
Het energielabel voor koelkasten en vriezers werd op 1 maart 2021 vernieuwd. De klassen A+ tot en met A+++ verdwenen, en koelkasten werden opnieuw ingedeeld in de klassen A tot en met G, waarbij energieklasse A het zuinigst is en G het minst zuinig. Simpel, helder, zoals het altijd had moeten zijn.
Maar de cruciale nuance schuilt in één zin: voor 1 maart 2021 liep het label van A+++ tot D, en dat het energielabel is veranderd, betekent niet dat koel- en vriesapparaten minder zuinig zijn geworden. Je koelkast verbruikt letterlijk hetzelfde aantal kilowattuur als de dag ervoor. Alleen de meetlat is langer geworden.
De omrekening is concreet: het nieuwe label C is ongeveer te vergelijken met het oude A+++. Koelkasten en vriezers die vroeger het label A+++ zouden krijgen, hebben nu het label B, C of D. En dat verklaart de schrik die veel mensen beleefden toen ze voor het eerst het nieuwe label onder ogen kregen. Het vergelijken van het oude label met het nieuwe energielabel is hetzelfde als appels met peren vergelijken. Het is goed mogelijk dat een zuinige A+++-koelkast op een nieuw energielabel slechts een D krijgt. Je hoeft hier niet van te schrikken, want je koelkast is niet ineens minder energiezuinig.
Wat wel veranderde, is de meetmethode. De procedure om te bepalen tot welke energieklasse een koelkast behoort, is uitgebreider geworden: er wordt rekening gehouden met het type apparaat, de werking, de kamertemperatuur en het aantal en de grootte van de compartimenten. Dat maakt de indeling realistischer. Bij vrijwel alle koelkasten wordt in tests een hoger verbruik gemeten dan wat er op het energielabel staat, en bij vrijstaande koelvriescombinaties kan dit gemiddeld zo’n 70 kWh op jaarbasis schelen. Het nieuwe systeem sluit beter aan op hoe we apparaten écht gebruiken.
De lege bovenkant van de schaal: opzettelijk
Misschien wel het slimste aan het nieuwe systeem: de klasse A staat vooralsnog bijna leeg. Om ruimte te reserveren voor nieuwe, zeer zuinige koelkasten, is de zuinigste klasse (A) zoveel mogelijk leeggehouden. Door de nieuwe schaal en strengere manier van indelen zijn er nu nog maar weinig koelkasten met energieklasse A. De verwachting is dat fabrikanten meer nadruk op het energieverbruik zullen leggen bij innovaties, zodat ze meer modellen in deze hoogste energieklasse gaan produceren.
Een andere reden voor het herschalen van de energielabels is dat fabrikanten erdoor worden gemotiveerd om hun apparaten te blijven verbeteren. Na de schaalaanpassing halen zelfs moderne apparaten de nieuwe energie-efficiëntieklasse A niet meer. Dit motiveert fabrikanten om door verdere ontwikkeling het nieuwe label A alsnog te behalen. Het is, kortom, een bewust gecreëerde prikkel voor de industrie, vermomd als een eenvoudige sticker op je koelkastdeur.
De meeste koelkasten vallen nu in de categorie C, D, E of F, en bij vriezers is dit D, E of F. Hierdoor is er ruimte gemaakt voor toekomstige, duurzame apparaten die hoger worden ingedeeld. : D op het nieuwe label is geen schande, het is een realistische beschrijving van een apparaat dat prima presteert naar de maatstaven van het vorige decennium.
Wanneer heeft vervangen wél zin?
Eerlijkheid gebiedt te zeggen: het nieuwe label onthult ook iets wat het oude verdoezelde. De nieuwe labels A tot en met D zijn allemaal ongeveer te vergelijken met het oude label A+++ voor koelkasten. Een koelkast met het nieuwe label E of F presteert dus aantoonbaar slechter, en een apparaat van meer dan tien of vijftien jaar oud is simpelweg minder efficiënt dan wat de markt vandaag biedt.
Een goedkope koelkast kan later een duurkoop blijken door de hoge energiekosten die eraan verbonden zijn, want een koelkast gaat makkelijk meer dan 15 jaar mee. Houd dus het label in de gaten. Ook het kWh-getal per jaar dat er gewoon op staat vermeld. Naast de labelklasse kun je ook letten op het energieverbruik per jaar, waarmee je verschillende koelkasten goed kunt vergelijken en ziet dat een groter model meer energie verbruikt dan een kleiner exemplaar.
Wil je echt weten of je nieuwe koelkast zuiniger is dan je oude, vergelijk dan nooit twee labels uit verschillende tijdperken met elkaar. A+++ is namelijk eerder gelijk aan C of zelfs D op het nieuwe systeem. Oude en nieuwe energielabels kun je beter niet met elkaar vergelijken. Het enige eerlijke vergelijkingspunt is het jaarlijkse verbruik in kWh, zwart op wit, op beide stickers.
Het energielabel leerde ons iets over onze eigen neiging om letters te vertrouwen boven getallen. Een A+++ voelde als excellentie. Een D voelt als onvoldoende. Maar de werkelijkheid laat zich niet altijd vangen in één letter op een kleurrijke sticker. De vraag is dus: hoeveel andere keuzes in je leven berusten op een schaal die stilletjes is veranderd, zonder dat jij het merkte?
Sources : beko.com | pricewise.nl