We blijven allemaal netjes achter de laatste rij ligbedden liggen, terwijl deze Griekse wet 70 % van het zand vrij eist

Je legt je handdoek neer op het laatste plekje zand, ergens achter een leger aan gehuurde ligbedden dat zich uitstrekt tot aan de waterlijn. Herkenbaar? Griekenland heeft daar genoeg van. Sinds 2024 geldt er een wet die bepaalt dat minstens 70 procent van elk strand vrij moet blijven van commerciële ligbedden en parasols, met als doel de zandvlaktes terug te geven aan wie er geen tientallen euro’s voor wil neertellen.

De aanleiding voor deze ingreep is niet moeilijk te raden voor wie de afgelopen jaren op een Grieks eiland heeft gelegen. Stranden die ooit ruim en open aanvoelden, veranderden in wat critici een tsunami aan ligbedden noemen. Beaches have always been public in the southern European nation, but more and more businesses have received licences to rent out sun beds and umbrellas, often charging locals hefty sums to use the space. De prijzen liepen soms behoorlijk uit de hand: in 2023 meldde Reuters dat de prijs van twee ligbedden en een parasol soms wel honderd euro per dag kon bedragen. Voor Griekse gezinnen die zelf ook van hun kust willen genieten, werd dat een steeds moeilijker te verteren rekening.

Wat de wet precies vastlegt

De kern van de regeling is simpel te onthouden, al schuilt de duivel zoals vaak in de details. Minstens 70 procent van het strand moet vrij zijn van ligbedden, in beschermde gebieden ligt dat percentage hoger op 85 procent, en er moet minimaal vier meter afstand zijn tussen de ligbedden en het zeewater. Die laatste eis lijkt misschien een detail, maar wie ooit met natte voeten om een stoel moest heen laveren om bij de zee te komen, weet hoe vervelend het gebrek daaraan kan zijn.

Voor de meest kwetsbare kustgebieden ging Athene nog een stap verder. In 2024 stelde de Griekse overheid een lijst op van 198 zogeheten “onaantastbare stranden”, bedoeld om de zorgen over natuurbehoud en overtoerisme aan te pakken, omdat veel van die plekken thuis zijn aan endemische flora en fauna, trekvogels en bedreigde onechte karetschildpadden. Dat aantal is inmiddels flink gegroeid: er zijn nu 251 van deze onaantastbare stranden die onderhevig zijn aan regels die het aantal ligbedden en parasols beperken of commerciële activiteiten zoals bars, restaurants en watersporten verbieden. Op de allerkleinste stukjes kust wordt commercie sowieso helemaal geweerd: zeer kleine stranden, onder de vier meter breed of onder de 150 vierkante meter, mogen helemaal niet commercieel gebruikt worden.

De wet regelt bovendien wie er eigenlijk mag verhuren en hoe. Concessies worden voortaan via online veilingen toegewezen om onderhandse deals te voorkomen en de transparantie te vergroten, meldde premier Kyriakos Mitsotakis, die het nieuws over de regels deelde op TikTok. Wie zo’n vergunning binnenhaalt, ontkomt niet aan extra verplichtingen. Hij gaf aan dat wie een vergunning verkrijgt ook specifieke verplichtingen krijgt om stranden hygiënisch te houden, toegang te bieden aan mensen met een beperking en een strandwacht in dienst te nemen. En om te voorkomen dat de horeca-industrie de hele kustlijn opslokt, blijft er ook op landelijk niveau een ondergrens: minstens de helft van de Griekse stranden moet openbaar toegankelijk blijven, zodat de toerismeindustrie het landschap niet totaal kan inpikken.

Handhaving: mooie wet, weerbarstige praktijk

Papier is geduldig, zand minder. De grote vraag is of iemand daadwerkelijk controleert of die 70 procent ook echt vrij blijft. De Griekse overheid zet daarvoor zwaar in op technologie. Er wordt een effectiever controlemechanisme opgezet met nieuwe technologieën, waaronder drones en satellieten, om te zorgen dat de nieuwe regels strikt worden gehandhaafd. Toeristen en inwoners kunnen zelf ook meehelpen: de Griekse overheid vraagt het publiek om te helpen bij de handhaving en te melden wanneer hun rechten worden geschonden, via de officiële MyCoast-app.

Toch klinkt er ook scepsis, en niet zonder reden. Op forums over eilanden als Naxos delen reizigers ervaringen die weinig vertrouwen wekken. Zo werd op het eiland eerder al opgemerkt: zodra de inspecteurs weg waren, werden de ligbedden en parasols weer teruggezet, en de kleine boetes schrikten de verhuurders niet af. Andere bezoekers klaagden dat de situatie op sommige plekken nog altijd verre van ideaal is: dit strand had 80 procent ligbedden en nauwelijks ergens plek voor de “armere” bezoekers om te zitten. De wet bestaat dus wel, maar tussen regelgeving en de realiteit op het hete zand gaapt soms nog een flinke kloof.

Wat betekent dit voor jouw volgende strandvakantie?

Voor Nederlandse vakantiegangers die dit najaar of komende zomer naar Kreta, Rhodos, Zakynthos of een van de vele andere eilanden trekken, verandert er dus wel iets, maar niet overal evenveel. Op de grote, georganiseerde stranden met beachclubs zijn ligbedden meestal nog gewoon te huur, terwijl de rustigere, wilde stukken kust juist beter beschermd worden. Wie geen zin heeft om te betalen voor een plek in de zon, heeft in theorie dus meer keuze dan een paar jaar geleden.

Interessant is ook dat deze Griekse aanpak niet losstaat van bredere Europese druk op kustbescherming. De Europese Unie heeft de Griekse nationale overheid al meerdere keren voor de rechter gedaagd wegens het niet naleven van EU-milieustandaarden. De nieuwe wet is dus deels ook een reactie op die druk vanuit Brussel, wat meteen duidelijk maakt dat dit geen typisch Griekse eigenaardigheid is, maar onderdeel van een grotere Europese discussie over wie eigenlijk recht heeft op de kustlijn.

Blijft de vraag hoe hard Athene dit najaar echt zal optreden tegen strandverhuurders die de regels aan hun laars lappen, en of drones en een meldapp genoeg zijn om decennia van gewoontegedrag te doorbreken. Wie deze zomer zelf naar Griekenland afreist, doet er in elk geval goed aan om die vier meter afstand tot het water eens extra goed in de gaten te houden, al was het maar om te zien of de wet op jouw strand daadwerkelijk wordt toegepast.

Sources : bnnvara.nl | vakantiediscounter.nl