Het strand van Bačvice ligt op loopafstand van het centrum van Split, en na een middag zwemmen leek het de logica zelf: badslippers aan, handdoek om de nek, en gewoon terug naar het hotel in zwembroek. Tot een gemeentelijke handhaver me staande hield bij de Riva, de brede promenade langs de haven, en vroeg of ik wist dat ik in overtreding was. Ik wist het niet. En dat onwetendheid me bijna 150 euro had kunnen kosten, drong pas later echt tot me door.
Samenvatting
- Een verborgen regel in Split kan toeristen tot 150 euro kosten
- De handhaver verscheen op het moment dat het minst verwacht werd
- Dubrovnik, Barcelona en nog veel meer steden doen hetzelfde
Een verordening die weinig toeristen kennen
Wat mij overkwam is geen incident, maar het gevolg van een bewuste beleidskeuze van de stad Split. De stad Split volgde het voorbeeld van Dubrovnik en besloot het lopen door het oude centrum in bikini of met ontbloot bovenlijf te verbieden, via een nieuwe gemeentelijke verordening. Die regel geldt niet voor de hele stad, maar specifiek voor Zone A, het cultuur-historische hart van Split. De beslissing stelt letterlijk: “Inside Zone A (cultural-historical centre) it is forbidden be in a bathing suit, underwear or no clothes in a public space.”
Precies daar liep ik dus, zonder er ook maar bij stil te staan. De Riva, Marmontova straat, de Prokurative en de smalle steegjes van de oude stad vallen allemaal onder deze zone, inclusief populaire openbare ruimtes zoals de Riva-promenade, Marmontova straat, Prokurative en de smalle steegjes van de Oude Stad. : precies de route die iedere toerist neemt tussen strand, hotel en de bezienswaardigheden van Diocletianus’ paleis.
Hoeveel had het me kunnen kosten?
De handhaver legde uit dat de boete 150 euro bedraagt voor wie de verordening overtreedt, een bedrag dat sinds het begin van dit jaar van kracht is. Toevallig is dat exact hetzelfde bedrag als voor twee andere overtredingen: wie in het openbaar alcohol drinkt, betaalt hetzelfde bedrag van 150 euro, terwijl de boete voor het uitlaten van een hond zonder riem 66,36 euro bedraagt. Split zet dus zwemkleding op straat op hetzelfde niveau als openbare dronkenschap, wat meteen laat zien hoe serieus de stad dit neemt.
Er circuleren overigens ook berichten over een hoger bedrag. Sommige bronnen wijzen op borden in de stad die spreken van een bedrag dat kan oplopen tot 300 euro. Of dat de daadwerkelijke praktijk is of een strengere interpretatie van dezelfde regel, is niet helemaal duidelijk. Wat wel vaststaat: de verordening verbiedt het lopen door het stadscentrum in zwemkleding, half aangekleed of naakt, en handhavers patrouilleren daar actief op.
Niet alleen een lokaal grapje
Wie denkt dat dit een obscure regel is die nooit wordt gehandhaafd, heeft het mis. De gemeenteraad publiceerde het besluit op de eigen website en het treft zowel toeristen als lokale bewoners tijdens de zomer, en gemeentelijke handhavers patrouilleren door de straten op zoek naar overtreders. Concreet gaat het om 21 handhavers die de straten van Split in de gaten houden, met nog eens 12 extra medewerkers klaar in het stadhuis. Dat is geen symbolische maatregel, dat is een handhavingsapparaat.
Zelfs de Britse overheid heeft haar reisadvies aangepast naar aanleiding van deze regels. Het Foreign Office werkte het reisadvies voor Kroatië bij, met de waarschuwing dat autoriteiten in sommige stadscentra boetes ter plekke kunnen uitdelen voor gedrag dat lokaal als ongepast wordt beschouwd, en dat boetes tot 4000 euro kunnen oplopen voor verstoringen van de openbare orde. Dat laatste bedrag gaat overigens over ernstiger zaken zoals vechten en dronken gedrag, niet over een simpele boodschap in zwembroek, maar het toont wel hoe streng Kroatië optreedt tegen wat het zelf “ordeverstoring” noemt.
Split staat niet alleen
Wat mij verbaasde tijdens het gesprek met de handhaver, was hoe normaal dit voor de lokale bevolking eigenlijk is. Dubrovnik ging Split al voor: sinds augustus 2020 hanteert Dubrovnik een vergelijkbaar besluit, waarbij toeristen in zwemkleding in het hart van de historische oude stad worden aangepakt. En de trend stopt niet bij de Kroatische grens. Barcelona zette de toon, want antizwemkleding-verordeningen zijn daar al sinds 2011 van kracht, als een van de eerste steden die toeristen vroeg zich te bedekken. Ook op Mallorca, in Salou, Málaga en Alicante gelden vergelijkbare regels, met boetes die uiteenlopen van een tientje tot honderden euro’s per stad.
Het patroon is telkens hetzelfde: steden met een compacte historische kern en massale zomertoerisme trekken een grens tussen strand en straat. Stadsbesturen van vooral mediterrane landen hebben het gehad met verbrande toeristen die met ontbloot bovenlijf rondlopen, omdat locals dit vulgair vinden wanneer winkelstraten en pleinen bevolkt worden door schaars geklede bezoekers. Het is geen anti-toeristenactie, benadrukken de Kroatische autoriteiten zelf: de maatregelen werden niet ingevoerd als onderdeel van conservatieve politiek om het nachtleven te fnuiken, maar door de toenmalige liberale partij Centar als middel om het centrum van Split leefbaar te houden voor bewoners en gastvrij voor toeristen.
Uiteindelijk kwam ik er met een waarschuwing vanaf, geen bonnetje, wel een flinke schrik. De handhaver wees simpelweg naar mijn tas: “trek een shirt aan, dan is het opgelost.” Een shirt van een paar euro tegen een boete van anderhalve maandpremie voor een sportschoolabonnement, het is een makkelijke rekensom. Toch vraag ik me af hoeveel van de miljoenen zomerreizigers die deze zomer naar de Adriatische kust afreizen, deze regel eigenlijk kennen voordat ze zelf voor die handhaver komen te staan.
Sources : vakantiepiraten.nl | wereldreis.net