Wie tot voor kort zonder ticket op de trein stapte, kon nog altijd hopen op clementie: gewoon rustig blijven zitten tot de conducteur verscheen, en dan alsnog een biljet kopen voor de ritprijs plus een kleine toeslag. Die tactiek is voorbij. Sinds 1 juli 2026 is dat scenario definitief verleden tijd, en wie nu zonder geldig vervoersbewijs reist, betaalt meteen een pak meer.
Het systeem waar veel reizigers dankbaar gebruik van maakten, bestond al sinds 2015. Sinds februari 2015 gold een boordtarief voor wie een vervoersbewijs aankoopt op de trein, wat inhield dat reizigers zonder ticket bij een controle nog de kans kregen om een ticket aan te kopen, weliswaar met een extra vergoeding van 9 euro. Handig voor de vergeetachtige pendelaar, maar ook een gedroomd excuus voor wie bewust geen ticket kocht en gokte dat de controleur toch niet zou komen. En laat dat nu net het probleem zijn geweest.
Samenvatting
- Het boordtarief-systeem verdwijnt volledig: geen tickets meer aan boord
- Eerste boete bedraagt nu 90 euro, niet 75 — maar het kan veel erger uitpakken
- De NMBS zet harder in op controles met mobiele teams die speciaal op zwartrijders jagen
Waarom de NMBS de stekker uit deze regeling trok
Achter de schermen ontstond een echte grijze zone. Sinds 2015 konden vergeetachtige reizigers nog rekenen op clementie: wie geen ticket had, betaalde de ritprijs plus een extra vergoeding van 9 euro. Het probleem was dat die vergoeding ook een uitweg bood voor reizigers die het systeem bewust misbruikten. Die optie verdwijnt nu definitief, want de NMBS wil hiermee een einde maken aan de tactiek waarbij reizigers pas een ticket kopen op het moment dat ze een controleur in het vizier krijgen. Vanaf 1 juli koos de spoorwegmaatschappij dus voor een radicalere aanpak. Het is niet meer mogelijk een ticket aan boord van een trein bij een treinbegeleider te kopen, en wie zonder vervoersbewijs de trein neemt, wordt vanaf dan als zwartrijder beschouwd én beboet.
De cijfers verklaren waarom de NMBS ingreep. Momenteel kan 7 procent van de reizigers bij een controle geen geldig vervoerbewijs voorleggen, zegt NMBS-woordvoerder Dimitri Temmerman. Dat lijkt misschien geen gigantisch getal, maar op de honderdduizenden dagelijkse treinreizigers in België tikt dat serieus aan. Er speelde ook een veiligheidsargument. De NMBS schrapt het boordtarief om discussies te vermijden en om het aantal gevallen van agressie in te dijken. Discussies over tickets bleken namelijk vaak de vonk die conflicten aan boord deed ontbranden. De cijfers van 2025 zijn wat dat betreft onthutsend: er werden maar liefst 2.602 gevallen van agressie tegen NMBS-personeel geregistreerd. Een duidelijke, harde regel zonder ruimte voor onderhandeling moet die spanning wegnemen, zo redeneert de spoorwegmaatschappij.
Wat kost het je nu écht als je zonder ticket rijdt
De nieuwe regels zijn stukken strenger dan de oude boordtarief-clementie, maar ook genuanceerder dan de schrikbarende cijfers die soms de ronde deden. De reiziger kan zich enkel nog regulariseren door binnen veertien dagen 90 euro te betalen, en daarvoor moet de zwartrijder zijn of haar identiteitsgegevens overmaken. Betaal je dat bedrag niet binnen die termijn, dan loopt het snel op. Komt die betaling niet op tijd, dan volgt een administratieve boete van 250 euro, en in het geval van recidive loopt die op tot 500 euro.
Belangrijk om te weten: die maximumboete van 500 euro is geen automatisme voor elke zwartrijder. De communicatie van de NMBS trok de aandacht door te wijzen op een boete die tot 500 euro kan oplopen, maar in de praktijk krijg je niet meteen zo’n hoge boete als je zonder ticket gecontroleerd wordt. Het gaat om een escalerend systeem: eerst 90 euro, dan pas hogere bedragen bij nalatigheid of herhaling. Wie tijdig betaalt, komt er dus relatief goedkoop van af, al is 90 euro voor een vergeten ticketje nog steeds een flinke domper op je portemonnee.
Er bestaan wel uitzonderingen die de NMBS zelf erkent. De toeslag van 90 euro wordt niet meegerekend bij producten die niet beschikbaar zijn in de automaten, bij het opstappen in een stopplaats zonder loket of automaten, of wanneer het verkoopsysteem van de treinbegeleider aanduidt dat de automaat buiten gebruik is. In die gevallen krijg je gewoon de kans om je ticket achteraf aan de normale prijs te kopen, zonder straf. Voorwaarde is wel dat je dat zelf meldt aan de treinbegeleider zodra die je aanspreekt, in plaats van te hopen dat niemand het merkt.
Zo voorkom je verrassingen aan boord
De boodschap van de NMBS is eigenlijk vrij eenvoudig, al klinkt ze streng: koop je ticket vóór je instapt, punt. De NMBS verwacht nu van jou als reiziger dat je je ticket vóór het instappen koopt, via de app, de website, een automaat of het loket. Wie op weg naar het perron nog snel zijn smartphone trekt, is trouwens niet te laat. De app blijft het handigste kanaal, ook op het allerlaatste moment. Op een paar internationale lijnen blijft trouwens een oude gewoonte overeind. Op enkele internationale lijnen blijft het wel mogelijk om een ticket aan boord te kopen, zoals op de EuroCity, EuroCity Direct, OUIGO, TGV en de treinen tussen Kortrijk of Doornik en Rijsel.
Reken er ook op dat de kans om betrapt te worden flink stijgt. De NMBS zet steviger in op handhaving dan ooit, met meer mobiele controleteams die specifiek jagen op zwartrijders. Wie vroeger gokte dat een controleur toch niet zou opdagen, speelt met steeds slechtere kaarten. De tijd van rustig wachten tot je een uniform zag naderen, en dan pas je portefeuille trekken, is definitief voorbij. De echte vraag is nu niet meer hoe je een boete kunt afkopen zodra je gepakt wordt, maar hoe snel reizigers hun gewoontes aanpassen aan een systeem dat geen ruimte meer laat voor uitstel.
Sources : kw.be | nieuws365.be