Een blote torso op het strand? Volkomen normaal. Diezelfde blote torso honderd meter verderop, tussen de terrasjes en souvenirwinkels van het centrum? Dat kan je in Split of Dubrovnik zomaar 150 euro kosten. Toch lopen elke zomer duizenden toeristen, ook Nederlanders en Belgen, achteloos van het strand naar de stad zonder shirt, alsof die onzichtbare grens er niet bestaat.
De Belgische overheidsdienst Buitenlandse Zaken waarschuwt reizigers expliciet voor deze regel. Lokale regelgeving in sommige steden zoals Split en Dubrovnik verbiedt het lopen op de openbare weg in zwemkleding of met ontbloot bovenlijf, op straffe van een boete van 150 euro. Wie denkt dat dit een vage, nauwelijks gehandhaafde regel is die enkel op papier bestaat, vergist zich. De boetes worden daadwerkelijk uitgeschreven, en de bedragen zijn niet mals voor een vakantiebudget.
Samenvatting
- Wat op het strand volledig normaal is, kan in het centrum van Split en Dubrovnik je 150 euro kosten
- De steden hebben extra toezichthouders aangesteld die actief handhaven op blote torso’s en zwemkleding
- Het risico is reëel: hoe onduidelijk de grens lijkt, hoe concreet de boete in je broekzak raakt
Van strandhanddoek naar boetebriefje
Dubrovnik ging als eerste door de knieën voor de druk van bewoners die het zat waren om half naakte toeristen door hun historische straten te zien slenteren. Sinds augustus 2020 heeft de stad Dubrovnik een vergelijkbaar besluit over de openbare orde, waarbij toeristen in zwemkleding in het hart van de historische oude stad een boete van 1.000 kuna riskeerden. Split volgde niet veel later, aangespoord door dezelfde ergernis bij de eigen bevolking. Op de eerste dag van dat jaar trad in Split een nieuw besluit over de openbare orde in werking, met hogere boetes voor overtreders, zodat verwacht kon worden dat er die zomer geen toeristen meer in badkleding op straat zouden lopen, want wie betrapt wordt, betaalt vanaf 150 euro.
Het is geen losstaande maatregel tegen blote buiken alleen. Dezelfde boete van 150 euro geldt voor wie alcohol drinkt in het openbaar, en de boete voor het uitlaten van een hond zonder riem bedraagt 66,36 euro. Om die regels ook echt te laten naleven, zette de stad extra mankracht in. De inwoners van Split en hun gasten worden op straat in de gaten gehouden door 21 gemeentelijke opzichters, met nog eens 12 extra medewerkers klaar in het stadhuis. Dat is niet niks voor een stad die vooral bekendstaat om haar Romeinse paleis en haar levendige promenade.
Waarom die paar meter zo veel uitmaken
Het lijkt willekeurig: op het strand mag alles, honderd meter verderop niet meer. Maar die grens is precies het punt. Historische binnensteden als die van Split en Dubrovnik zijn UNESCO-werelderfgoed, geen verlengstuk van het strand. Recente berichtgeving bevestigt dat de aanpak van Split doelbewust is, met specifieke bedragen per overtreding. Split introduceerde in 2023, na het voorbeeld van Dubrovnik, regels tegen wangedrag, met boetes van 150 euro voor lopen in zwemkleding of blootsvoets bovenlijf, en 66 euro voor het uitlaten van een hond zonder riem in het historische centrum. Daarnaast gelden boetes van 300 euro voor het drinken van alcohol, urineren of overgeven in het openbaar.
Toch is de handhaving niet overal even streng, en dat nuanceert het beeld enigszins. Sommige waarnemers wijzen erop dat bepaalde boetes vooral een signaalfunctie hebben. Zo merkte iemand die de situatie ter plekke kent op dat andere straffen, zoals die voor blootsvoets bovenlijf of zwemkleding in het stadscentrum, veel minder vaak worden opgelegd en grotendeels symbolisch zijn. : de wet bestaat, de borden hangen er, maar niet elke toerist die in slippers en zwembroek over de Stradun loopt, krijgt meteen een agent achter zich aan.
Dat neemt niet weg dat het risico reëel blijft, zeker op drukke dagen waarop de gemeentelijke opzichters actief surveilleren. Ook Britse media besteedden er aandacht aan, met een duidelijke boodschap voor reizigers. De strenge lokale regels gelden voor uiteenlopende zaken, waaronder strikte kledingvoorschriften in de steden, drinken op bepaalde plekken en verstoringen zoals dronken gedrag. En wie denkt dat een blote torso het ergste is wat je kan overkomen: voor verstoringen van de openbare orde kan een boete tot 4.000 euro worden opgelegd, waaronder vechten, verbaal geweld en dronken gedrag.
Niet alleen een kwestie van shirt aan of uit
Wie denkt dat het bij shirts en bikini’s blijft, heeft het mis. Split breidde de lijst met verboden gedragingen flink uit, met bedragen die oplopen naarmate het vergrijp ernstiger wordt. Klimmen en zitten op historische monumenten en andere bezienswaardigheden, zwemmen en klimmen op openbare fonteinen levert een boete van 300 euro op. Overgeven op openbare plekken kost overtreders 300 euro, en slapen in openbare parken, pleinen, parkeerplaatsen en andere openbare ruimtes kost 150 euro. Zelfs het aanbieden van illegaal vervoer wordt hard aangepakt: het aanbieden van taxi’s en ander niet-vergund vervoer staat eveneens onder dreiging van een boete van 300 euro.
Dubrovnik gaat inmiddels nog verder in de reikwijdte van de boetes. Volgens recent overzicht van de regels lopen bedragen voor kledingvoorschriften uiteen, afhankelijk van de ernst van de overtreding. Croatische wetgeving verbiedt zwemkleding en blootsvoets bovenlijf buiten strandgebieden, met boetes van 150 tot 700 euro. Dat is een aanzienlijke bandbreedte, en het toont dat de stad recidivisten of extreme gevallen zwaarder aanpakt dan een eenmalige, onschuldige vergissing van een verdwaalde vakantieganger.
Wat dit hele verhaal illustreert, is een bredere trend langs de hele Middellandse Zee. Ook Spaanse kuststeden experimenteerden al jaren geleden met vergelijkbare verboden op blootsvoets bovenlijf buiten het strand, precies om dezelfde reden: bewoners die het gevoel hadden dat hun stad in een verlengstuk van het strand veranderde. Split en Dubrovnik volgen die logica nu bewust, met scherpere bedragen en meer opzichters op straat dan een decennium geleden.
Dus de volgende keer dat je van het strand terugloopt richting je hotel, met je shirt losjes over de schouder in plaats van aan, is het misschien toch handiger om het eerst even aan te trekken. Die paar meter tussen zand en straatsteen zijn duurder geworden dan menig toerist beseft, en de vraag is niet zozeer of de regel bestaat, maar of jij die dag toevallig de pech hebt dat er een opzichter meekijkt.
Sources : diplomatie.belgium.be | edwinwinkels.com