Fiets tegen de schouder, ticket in de hand, en toch gestrand op het perron: zo begon de zomervakantie van menig Zwitserlandganger dit jaar niet zoals gepland. Wie gewend was om zomaar met de fiets de trein naar het Tessin op te stappen, kwam deze zomer bedrogen uit. De Zwitserse spoorwegen SBB hanteren namelijk allang een reserveringsplicht voor fietsen op cruciale trajecten, en die regel wordt nu strenger gehandhaafd dan menigeen dacht.
Samenvatting
- Fietsen op de Gotthard-route vereisen sinds kort een verplichte reservering — niet gewoon een kaartje kopen
- De boete op het perron bedraagt minimaal tien frank, en je fiets kan alsnog achter blijven
- Fietsorganisaties verzamelden 35.000 handtekeningen tegen de nieuwe regels
Waarom die fiets ineens niet zomaar mee mocht
Het probleem zit hem in de route zelf. Wie via de Gotthard-basistunnel naar het Tessin reist, zit op de IC2 of IC21, en op precies die lijnen geldt al langer een verplichte reservering voor fietsen. Van 21 maart tot 31 oktober is voor het vervoer van een fiets in InterCity-treinen een fietsplaatsreservering nodig, dagelijks op de lijnen IC2/21 door de Gotthard-basistunnel (Basel/Zürich-Tessin). Ook op de Jurazuidvoetlijnen IC5/51 geldt deze verplichting het hele jaar door, terwijl op andere InterCity-lijnen de reservering alleen verplicht is van vrijdag tot zondag, plus op een reeks feestdagen zoals Hemelvaart en 1 augustus.
Wie dacht dat deze regel nieuw was, heeft deels gelijk en deels ongelijk. De verplichting zelf bestaat al enkele jaren, maar wat dit voorjaar veranderde, is de manier waarop je eraan herinnerd wordt (of juist niet). Tussen maart en eind oktober moet voor het vervoer van een fiets op veel SBB-lijnen een plaats gereserveerd worden, en de spoorwegen hebben het reserveringsproces onlangs iets vereenvoudigd, al is er aan de prijs niets veranderd. Concreet betekent dat: sinds kort is het mogelijk om in één stap, samen met het treinticket, een plaats voor een e-bike of fiets te boeken, waarbij de app automatisch herkent of de fiets überhaupt mee kan en welk fietsbiljet het voordeligst is. Handig voor wie vooraf plant. Minder handig voor wie, zoals ik, gewoontegetrouw op het perron stapt en denkt dat een geldig treinabonnement volstaat.
Wat het je kost als je het vergeet
Op het perron in Zürich of Basel merk je al snel dat conducteurs weinig geduld hebben met argeloze fietsers. De cijfers liegen er niet om: als je in een reserveringsplichtige trein geen reservering kunt tonen, wordt een toeslag van 10 Franken in rekening gebracht. En dat is nog het beste scenario, want een plaats voor de fiets kan het treinpersoneel dan niet garanderen, omdat die eventueel vrijgemaakt moet worden voor reizigers met een reservering. : je betaalt de boete én je staat alsnog met je fiets op de gang, of erger, op het perron terwijl de trein zonder jou vertrekt.
De reservering zelf is met twee Zwitserse frank te doen, maar daar komt het eigenlijke fietsticket nog bovenop. De fietsplaatsreservering kost nog altijd twee frank, en voor het vervoer van een racefiets, gravelbike of toerfiets betalen reizigers bij de SBB ofwel het halftarief voor het gekozen traject, ofwel kunnen ze een fietsdagkaart voor 15 frank kopen. Wie zijn fiets of e-bike voortdurend in de trein wil meenemen, kan bovendien voor 260 frank een fietspas kopen die het hele jaar geldig is voor een onbeperkt aantal treinreizen. Voor een dagje Tessin met de racefiets kom je dus al snel op zeventien frank aan extra kosten, nog los van je eigen reisticket. Niet bepaald een fooi, en precies het soort verrassing waar je liever niet mee geconfronteerd wordt terwijl de trein over vijf minuten vertrekt.
De onvrede achter de regel
Wat mij trof op dat perron was de verrassing. Ook de irritatie bij andere reizigers. Die blijkt breder gedeeld te worden. Fietsorganisaties zijn allang niet te spreken over de manier waarop Zwitserland de combinatie trein en fiets regelt. Tegen de nieuwe en soms nog gedetailleerdere reserveringsbepalingen, onder andere op de Gotthardlijn, kwamen vijftien organisaties in verzet met een petitie, die inmiddels door bijna 35.000 mensen is ondertekend. Hun kritiek is helder: door de reserveringsplicht wordt het meenemen van de fiets ingewikkelder en duurder, terwijl juist die combinatie van trein en fiets zou moeten bijdragen aan minder autoverkeer richting de bergen.
Het is een herkenbaar spanningsveld voor wie in Nederland gewend is aan een simpel systeem: fiets mee, toeslag betalen aan de kaartautomaat, klaar. In Zwitserland botst die vrijheid met de populariteit van het land bij fietsende toeristen. Vooral richting het Tessin, met zijn palmbomen en meren, is de vraag zo groot dat de treinen simpelweg vollopen. De reserveringsplicht is dan ook geen bureaucratische gril, maar een poging om chaos op het perron te voorkomen, ook al voelt het voor de argeloze reiziger als precies het tegenovergestelde.
Hoe je jezelf deze zomer niet laat verrassen
De les is simpel, al vraagt hij om een gewoonte die niet iedereen automatisch heeft: check bij een reis naar het Tessin altijd vooraf of jouw traject onder de Gotthard-basistunnellijnen valt, want die vraagt het hele jaar door om een reservering. Doe dat via de SBB-app, waar de boeking inmiddels in één stap samen met je treinticket kan. Wie op het laatste moment nog een plek zoekt, kan dat tot drie werkdagen voor vertrek via het SBB Contact Center telefonisch regelen, al is een reservering via de app op voorhand toch een stuk minder stressvol dan gokken op een lege telefoonlijn vlak voor vertrek.
Voor wie vaker met de fiets richting Zwitserland reist, loont het de moeite om even te rekenen of een jaarlijkse fietspas uiteindelijk goedkoper uitpakt dan losse dagkaarten. En misschien is de belangrijkste tip nog wel de simpelste: bouw een kwartier extra marge in voordat je op het perron staat. Die paar minuten kunnen het verschil maken tussen een ontspannen tocht naar het zuiden en een fiets die alleen naar Ticino reist terwijl jij op het perron achterblijft.
Source : community.sbb.ch