« Ik had aan de grens toch alles betaald » : wat de Montenegrijnse agent op mijn voorruit zocht toen hij me aan de kant zette

Je hebt net keurig de grensformaliteiten afgehandeld, de barrière ging omhoog en amper een kilometer verder zwaait een agent je naar de berm. Hij loopt om de auto heen, tuurt naar je voorruit en vraagt om iets wat je niet hebt. “Maar ik heb toch alles betaald aan de grens?”, denk je dan. Dat gevoel van onbegrip is precies wat veel automobilisten overkomt zodra ze Montenegro binnenrijden, en het heeft alles te maken met een stukje regelgeving dat inmiddels verouderd is, maar in de hoofden van sommige agenten kennelijk nog springlevend blijft.

De vignet die er eigenlijk niet meer hoort te zijn

Wie een paar jaar geleden Montenegro binnenreed met de auto, kreeg aan de douane een bekend ritueel voorgeschoteld. Een écotaxe van 10 euro moest worden betaald bij binnenkomst met een voertuig, en in ruil voor dat bedrag kreeg je een vignet die op de voorruit geplakt moest worden. Die kleine papieren sticker was het bewijs dat je in orde was, en zonder die sticker op je ruit liep je het risico op een boete verderop in het land.

Precies dat mechanisme lijkt nog na te leven bij sommige controles langs de weg, terwijl het systeem intussen is afgeschaft. Montenegro heeft de zogeheten eco-vignet enkele jaren geleden afgeschaft, en momenteel is er geen extra milieuheffing meer bij binnenkomst aan de grens. De agent die naar een sticker op je voorruit zoekt, jaagt soms op een spook uit het verleden. Voor de argeloze toerist is dat verwarrend, want de herinnering aan die vignet leeft nog volop voort in reisverhalen en fora, terwijl de regel allang is gewijzigd.

Dat soort discrepanties tussen wat officieel geldt en wat er in de praktijk gecontroleerd wordt, is trouwens geen typisch Montenegrijns verschijnsel. In de hele Balkanregio bestaat een lange traditie van agenten die buitenlandse kentekens extra aandacht geven. Als de vignet niet op de voorruit was geplakt, beschouwden Bulgaarse en Montenegrijnse agenten dat ook als een overtreding en konden ze een nieuwe aankoop plus boete afdwingen, al zijn de Balkanlanden op dit vlak wel geëvolueerd, blijven agenten alert op toeristen en steeds bereid te sanctioneren. Het is een soort ongeschreven doorgangsritueel geworden, waarbij een buitenlands kenteken automatisch net iets meer nieuwsgierigheid oproept dan een lokale plaat.

Hoe tol betalen in Montenegro eigenlijk werkt

Wat veel reizigers over het hoofd zien, is dat Montenegro helemaal geen landelijk vignetsysteem kent zoals Slovenië, Oostenrijk of Hongarije dat wel hebben. Montenegro gebruikt geen vignetsysteem: je betaalt per traject bij de tolpoort, er is geen jaar- of weeksticker voor de voorruit nodig. In plaats daarvan werk je met losse tolstations, vooral op twee plekken die het land de laatste jaren flink heeft opgewaardeerd.

De belangrijkste daarvan is het traject tussen Smokovac en Mateševo, onderdeel van de nieuwe snelweg die het land moet verbinden met Servië. De tolbetaling geldt voor het traject van de A1-snelweg dat Smokovac en Mateševo verbindt, een stuk van 42 kilometer dat in juli 2022 werd geopend, en dat bedoeld is om Montenegro sneller te verbinden met de grens van Servië. Daarnaast is er de Sozina-tunnel, die de hoofdstad Podgorica verbindt met de kust, en waar je eveneens per passage afrekent. Je betaalt altijd contant of met kaart aan de Montenegrijnse tolbarrières, ongeacht welke transponder je voertuig heeft, want alle tolpleinen zijn bemand en de slagboom gaat pas omhoog na betaling, zonder doorrijmogelijkheid of camerasysteem.

Dat verschil is precies waar de verwarring vaak begint. Een ecotaks aan de grens dekte vroeger het hele land, terwijl de huidige tol alleen geldt voor die specifieke snelweg- en tunneltrajecten. Wie dus alleen langs de kust rijdt zonder de Sozina-tunnel te nemen, betaalt helemaal geen tol, terwijl wie richting Servië doorrijdt via de nieuwe snelweg wél moet afrekenen, los van wat er ooit aan de grens werd betaald. Die twee systemen door elkaar halen, zorgt voor precies het soort misverstand waarbij een agent naar een sticker zoekt die niet meer bestaat, terwijl de eigenlijke betaalplicht ergens verderop op de route ligt.

Andere addertjes onder het gras voor automobilisten

De voorruit-vignet is niet het enige waar buitenlandse bestuurders in Montenegro op moeten letten. Het land hanteert een aantal regels die net iets strenger of specifieker zijn dan wat je in West-Europa gewend bent, en overtreding ervan leidt vaak tot een boete ter plekke in plaats van een brief achteraf.

• Een hesje moet in de passagiersruimte liggen, niet in de kofferbak, zodat je het meteen kunt aantrekken bij pech onderweg.
• De wettelijke alcohollimiet ligt op 0,3 promille, wat neerkomt op ongeveer één klein biertje, en hogere waarden kunnen boetes tot 2.000 euro of zelfs gevangenisstraf opleveren.
• Elke buitenlandse bezoeker moet zich binnen precies 24 uur na het overschrijden van de grens laten registreren bij de lokale politie of het toeristenbureau.

Vooral die laatste regel is voor veel reizigers een verrassing, zeker wie via een privéverhuur of bij vrienden logeert in plaats van in een hotel. Een hotel regelt de registratie doorgaans automatisch, maar bij een Airbnb of vakantiehuis ligt die verantwoordelijkheid vaak bij de gast zelf, en het ontbreken ervan kan bij vertrek voor onaangename verrassingen zorgen.

De volgende keer dat je Montenegro binnenrijdt, is het dus niet zozeer een kwestie van wantrouwen richting elke agent langs de weg, maar wel van precies weten welk papiertje voor welke regel bedoeld is. De ecotaks van weleer is geschiedenis, de tolpoorten bij de Sozina-tunnel en de nieuwe snelweg zijn de realiteit van vandaag, en die twee met elkaar verwarren kost je op zijn best wat irritatie, op zijn slechtst een onnodige discussie langs de kant van de weg. Wie voortaan vooraf even nagaat welk traject hij precies rijdt, bespaart zichzelf die verwarrende blik op de voorruit.

Source : tollguru.com