Stel je voor: je koopt een villa aan de Costa Brava voor een half miljoen euro, koffers gepakt, het nieuwe leven lonkt. En dan slaat de Spaanse overheid de deur letterlijk voor je neus dicht. Precies dat overkwam duizenden investeerders van buiten de EU op 3 april 2025, de dag waarop Spanje definitief een punt zette achter zijn golden visa-programma.
Samenvatting
- Het gouden bolletje: waarom stopte Spanje plotseling met zijn meest populaire programma voor buitenlandse investeerders?
- De verborgen waarheid: golden visa’s waren veel minder belangrijk voor de Spaanse economie dan iedereen dacht
- Plan B nodig: welke landen blijven nog welkom voor rijke buitenlanders die een Europees paspoort willen kopen?
Twaalf jaar lang een paspoort voor wie betaalde
Het golden visa werd ingevoerd in 2014, op het hoogtepunt van de Grote Recessie, en eindigt nu midden in een vastgoedcrisis. De logica achter het programma was simpel: Spanje had na de bankencrisis verse buitenlandse investeringen hard nodig. Wie bereid was minimaal 500.000 euro te investeren in Spaans vastgoed, of andere aanzienlijke financiële bijdragen leverde, kreeg een verblijfsvergunning aangeboden. Een deal die voor beide kanten aantrekkelijk leek.
Houders van het golden visa profiteerden van het recht om te werken, te studeren, gebruik te maken van gezondheidszorg én vrij te reizen binnen het Schengengebied, met toegang tot permanente verblijfsstatus en nationaliteit na tien jaar in het land. Geen wonder dat de regeling populair was. Sinds 2013 ontvingen zo’n 15.300 aanvragers en bijna 35.000 familieleden een verblijfsvergunning via dit programma.
Burgers uit China, de Verenigde Staten, Rusland en het Verenigd Koninkrijk waren de grootste begunstigden, met name na de Brexit, waardoor Britse staatsburgers hun vrije toegang tot Europa verloren. 93 procent van de vraag concentreerde zich in de provincies Madrid, Barcelona, Málaga, Alicante, de Balearen, Girona en Valencia.
De rekening die Spanjaard moest betalen
Wie dacht dat Spanje puur uit ideologie afscheid nam van zijn melkkoe, vergist zich. De druk vanuit de eigen bevolking was enorm. Groeiende vastgoeddruk, met name in Barcelona en Madrid, waar golden visa’s hebben bijgedragen aan stijgende huizenprijzen, ten koste van Spaanse inwoners, maakte het programma politiek onhoudbaar.
“Vandaag is 94 van de 100 van dit soort visa gekoppeld aan vastgoedinvesteringen… in grote steden die een zeer gespannen markt kennen, waar het bijna onmogelijk is om fatsoenlijke huisvesting te vinden voor degenen die er al wonen, werken en belasting betalen,” zei premier Pedro Sánchez. Die bewoordingen vatten de politieke stemming van het moment perfect samen.
Daar stopte de kritiek niet. Risico’s op witwassen en belastingontduiking, vrij verkeer binnen Schengen als een veiligheidslek, en de vrees dat het systeem indirect de financiering van terroristische organisaties vergemakkelijkt stonden al langer op de Europese agenda. In 2022 riep de Europese Unie haar lidstaten op om investerings-voor-burgerschap-programma’s af te schaffen, daarbij verwijzend naar veiligheids- en witwasrisico’s.
Wat er nu veranderd is voor investeerders
Op 3 januari 2025 werd de definitieve opschorting van het programma gepubliceerd in de officiële staatscourant (BOE) en trad drie maanden na publicatie in werking. Volgens het gepubliceerde decreet stopte de Spaanse overheid met het accepteren van aanvragen voor golden visa’s voor investeerders met ingang van april 2025. De deadline voor de laatste aanvragen was 3 april.
Voor wie al een golden visa in handen heeft, is er goed nieuws. Visa en vergunningen voor investeerders die op de datum van inwerkingtreding geldig zijn, blijven geldig voor de periode waarvoor ze werden afgegeven. Bovendien worden verlengingsaanvragen behandeld conform de regelgeving die gold op het moment dat de initiële vergunning werd verleend. : de wet bevat een overgangsclausule om het visa van investeerders of hun gezinsleden te beschermen die vóór de inwerkingtreding van de nieuwe wetgeving hadden aangevraagd.
Wie nu een huis koopt in Spanje voor vijf ton, koopt gewoon een huis. Het is volledig legaal voor een niet-ingezetene om onroerend goed te kopen, maar die aankoop geeft niet langer automatisch recht op een verblijfsvergunning. Zonder verblijfsvergunning gelden de standaard toeristische visumregels: 90 dagen per periode van 180 dagen in het Schengengebied. Voor wie droomde van een permanent leven in de Spaanse zon, is dat een forse beperking.
De deur dicht, de ramen open
Spanje staat niet alleen. Het besluit volgt op vergelijkbare stappen van andere EU-landen, waaronder Portugal, Ierland en Nederland, die hun golden visa-programma’s ook hebben beperkt of stopgezet. Een bredere Europese verschuiving is gaande: 2025 markeert een duidelijk breuk met het tijdperk van automatische goedkeuringen via vastgoedverwerving. Landen als Portugal kiezen voor gereguleerde fondsen en gerichte economische bijdragen, terwijl Spanje zijn gehele programma heeft stopgezet.
Voor wie vastberaden is in Spanje te wonen, zijn er alternatieven. De Non-Lucrative Visa is de meest betaalbare optie, met een vereist inkomen van slechts circa 2.400 euro per maand, zonder vooraf te investeren. Je kunt ook kiezen voor de Digital Nomad Visa, bedoeld voor wie op afstand werkt voor buitenlandse opdrachtgevers. Geen van deze routes vergt een half miljoen aan vastgoed, maar ze vragen wel om een heel ander soort bewijs: dat je jezelf financieel kunt redden zonder de Spaanse arbeidsmarkt te belasten.
Merkwaardig genoeg lijkt de Spaanse vastgoedmarkt zelf weinig last te hebben van het wegvallen van het programma. De aankondiging van de afschaffing van het golden visa veroorzaakte geen onmiddellijke daling van de buitenlandse vraag. Niet-Spaanse kopers namen in 2024 14,6 procent van de beschikbare woningen op de markt voor hun rekening. Golden visa’s waren goed voor slechts 0,3 procent van de totale residentiële markt in Spanje. De mythe dat het programma de Spaanse economie droeg, blijkt dus groter dan de werkelijkheid.
De vraag die nu opdoemt: als Spanje, Portugal, Ierland en Nederland allemaal afstappen van het model waarbij rijkdom toegang geeft tot verblijf, welk land wordt dan de volgende aantrekkingspool voor vermogend investeerders? Griekenland, Malta en Italië houden hun programma’s voorlopig open, maar ook daar neemt de Europese druk toe. Het tijdperk van “koop een huis, krijg een paspoort” loopt in Europa snel op zijn einde.
Sources : mdrluxuryhomes.com | globalcitizensolutions.com