Je koffers staan gepakt, de vlucht naar Kreta vertrekt over drie uur, en toch staat je telefoon roodgloeiend van meldingen over windstoten van meer dan honderd kilometer per uur boven Schiphol. Herkenbaar? Deze zomer is wind een factor waarmee je serieus rekening moet houden als je door Europa reist, en dat heeft weinig te maken met een gewoon buitje.
Samenvatting
- Waarom zijwind je vlucht kan doen uitwijken naar een ander vliegveld
- Een nieuw weerfenomeen maakt zomerse stormen onvoorspelbaarder dan ooit
- Je wettelijke rechten bij vertraging of annulering door slecht weer
Waarom een beetje wind je vlucht al in de war kan schoppen
Vliegtuigen zijn gebouwd om tegen de wind in te starten en te landen. Vliegtuigen landen en starten het liefst tegen de wind in, dit zorgt voor meer lift onder de vleugels, waardoor er minder startbaan nodig is om los te komen van de grond, en bij landen remt het vliegtuig door de tegenwind makkelijker af. Zodra de wind van de zijkant komt, wordt het al snel ingewikkelder. Zodra de zijwind boven de baan hard is, door bijvoorbeeld een windvlaag of plotseling draaiende, toenemende wind, moet Luchtverkeersleiding Nederland een baan gebruiken die gunstiger in de wind ligt.
Op Schiphol merk je dat direct terug in het aantal vliegtuigen dat je over hoort komen, simpelweg omdat er wordt overgeschakeld naar een andere baanconfiguratie. In extreme gevallen gaat het verder dan een omweg via een andere landingsbaan. Is de wind stormachtig of zelfs orkaankracht, dan moeten vliegtuigen soms uitwijken naar een andere luchthaven. Piloten spelen daarbij een subtiel spel met het toestel: in een storm wordt de neus van het vliegtuig zoveel mogelijk in de wind gehouden, bij het landen zal de piloot vlakbij de landingsbaan de neus recht draaien, terwijl het vliegtuig tegelijkertijd iets scheef hangt omdat de piloot de vleugel in de wind laat hangen om te voorkomen dat de wind onder de vleugel komt.
Het gevolg voor jou als passagier is voorspelbaar onvoorspelbaar. Je vlucht kan iets vertraagd zijn en later vertrekken omdat de windomstandigheden dan beter zijn om veilig op te stijgen, en andersom kan het ook: als de omstandigheden op een later moment gunstiger zijn om te landen, kan je vertraging oplopen met je terugvlucht. Soms cirkel je gewoon boven de bestemming rond terwijl de piloot wacht op een gunstiger momentje. Je kan in de lucht al in een wachtpatroon moeten vliegen omdat er soms verschillende pogingen nodig zijn om veilig te landen, en is de wind té krachtig, dan kan je vlucht naar een uitwijkluchthaven worden gestuurd. Dat klinkt dramatisch, maar het is precies het soort voorzichtigheid dat je als reiziger wilt zien.
De zomerstorm van deze week is geen uitzondering meer
Wat opvalt is dat dit soort windpieken niet meer beperkt blijft tot het klassieke stormseizoen in het najaar. De afgelopen weken trokken er al meerdere hevige onweerscomplexen met zware rukwinden over West-Europa, met concrete schade tot gevolg. In België werd eind juni een festivalterrein in Courcelles compleet overhoop gehaald door windstoten die veel heviger waren dan voorspeld. De plotselinge en plaatselijke windstoten, die veel heviger waren dan voorspeld met code oranje, verwoestten het terrein in een paar minuten, waarbij tenten werden omvergeblazen en installaties beschadigd raakten.
Meteorologen wijzen naar een mechanisme dat je steeds vaker terug gaat zien tijdens hete zomers: de combinatie van drukkende hitte en plotselinge felle buien. De onderste luchtlaag van de atmosfeer is dan vrij droog, terwijl er op grotere hoogte juist veel vocht aanwezig is, en als neerslag van een bui door deze onderste droge laag valt, verdampt deze gedeeltelijk, waardoor de lucht rondom de neerslag afkoelt en snel naar beneden valt, wat aan de grond tot zware windstoten kan leiden. Zo’n downburst kan in enkele minuten meer schade aanrichten dan een hele dag gestage wind.
Het KNMI houdt deze pieken serieus genoeg om ze een naam te geven, net als in het najaar. Stormen waarvoor het KNMI een code oranje of rood voor windstoten uitgeeft, krijgen een naam, en in uitzonderlijke gevallen kan een storm ook bij code geel een naam krijgen. Dat is geen marketingtruc, maar een bewuste keuze om mensen bijtijds te waarschuwen. Met de stormnamen willen ze het bewustzijn van gevaarlijk weer vergroten, in de hoop zoveel mogelijk mensen te bereiken met de waarschuwing voordat het weer toeslaat. Interessant genoeg blijkt uit de eigen data van het KNMI dat de gemiddelde windkracht in Nederland niet per se toeneemt door klimaatverandering; het zijn vooral de korte, felle uitschieters tijdens onweer die het probleem vormen voor reizigers.
Wat je kunt doen als de wind je vakantie in de war schopt
Het nare nieuws eerst: bij vertraging of annulering door harde wind sta je juridisch met lege handen wat compensatie betreft. Als je vlucht is geannuleerd vanwege slechte weersomstandigheden spreekt men van buitengewone omstandigheden, en het is aan de luchtvaartmaatschappij om deze aan te tonen. Harde wind valt daar gewoon onder. Je kunt de airline daar helaas niet voor aansprakelijk stellen, dit is immers overmacht, dus een claim indienen voor je vlucht heeft geen zin als deze vertraagd of geannuleerd is door een storm.
Toch sta je niet volledig met lege handen. Je hebt wel altijd recht op bijstand en verzorging, wat betekent dat de luchtvaartmaatschappij je een vervangende vlucht of restitutie van de ticketprijs moet bieden en kosten voor maaltijden, drinken en eventuele extra hotelovernachtingen moet vergoeden. Bewaar dus altijd je bonnetjes, ook als je denkt dat het “toch niks oplevert”. Bij een geannuleerde vlucht heb je überhaupt keuzevrijheid: bij annulering van je vlucht wegens slecht weer dient de luchtvaartmaatschappij je de keuze te bieden tussen teruggave van de ticketprijs, een ticket voor de eerstvolgende vlucht of een ticket op een andere datum.
Praktisch gezien loont het om je vlucht in de dagen voor vertrek actief te volgen, zeker als er code oranje of geel voor windstoten in de lucht hangt op je bestemming of vertrekluchthaven. Reserveer wat extra tijd in je reisschema tussen aankomst en een aansluitende trein of afspraak, en boek liever geen twee losse tickets met een strakke overstaptijd tijdens een periode met onstabiel weer. Een reisverzekering met een goede annuleringsdekking is geen overbodige luxe, al vergoedt die zelden de kern van het probleem: een gemiste dag op het strand.
Wind is inmiddels net zo’n vast onderdeel van de Europese zomer geworden als hittegolven en volle terrassen. De vraag is niet meer of je ermee te maken krijgt tijdens je vakantie, maar hoe soepel je omgaat met het moment dat de weerapp plots code oranje toont boven je bestemming.
Sources : maxvakantieman.nl | notaris-expert.nl