Stel je voor: je zit op het terras van je huis in de Algarve, een glas lokale wijn in de hand, en je weet dat je jarenlang nauwelijks belasting hebt betaald over je pensioen. Voor honderdduizenden Europeanen was dit precies de werkelijkheid, dankzij het Portugese NHR-regime. Nederlanders die dachten van hetzelfde feestje mee te eten, stonden er echter al jaren buitenspel, en nu is de kans volledig verkeken.
Samenvatting
- Een populair Portugees belastingvoordeel verdwijnt definitief – maar voor Nederlanders was het toch al niet beschikbaar
- Verborgen belastingverdragen zorgden ervoor dat wat voor anderen goud waard was, voor Nederland nergens toe leidde
- Griekenland en Italië sluiten nu de gaten – een nieuw schaakspel voor gepensioneerde Europeanen begint
Wat was het NHR-regime en waarom lokte het zo veel mensen?
Het Portugese NHR-belastingregime, waarbij NHR staat voor Non-Habitual Resident, was tot 31 december 2023 een enorm populaire regeling die lucratieve belastingvoordelen bood aan buitenlandse ingezetenen die in Portugal wilden wonen en werken. Het NHR-programma werd geïntroduceerd om buitenlandse professionals, gepensioneerden en investeerders aan te trekken door hen belastingvoordelen te geven voor een periode van 10 jaar.
In het oude NHR-regime hoefden gepensioneerde EU-burgers die naar Portugal verhuisden 10 jaar lang geen belasting te betalen over hun pensioen. In 2020 maakte de algehele vrijstelling plaats voor een verlaagd belastingtarief van 10%. Het idee achter dat systeem was dat de gepensioneerden weliswaar geen of nauwelijks belasting betaalden in Portugal, maar door hun uitgaven in Portugal wel de Portugese economie stimuleerden. Denk aan Belgen, Fransen, Zweden die hun pensioen in de zon opsoupeerden en intussen een nagenoeg nultarief genoten. Een droomscenario.
Alleen voor Nederlanders was dat droomscenario altijd een illusie. Omdat Nederland een ander belastingverdrag met Portugal heeft afgesloten, ging deze fiscale vlieger van het oude NHR-regime niet voor Nederlandse gepensioneerden op. Nederland heeft een belastingverdrag met Portugal waarbij bepaald is dat pensioenen en lijfrente-uitkeringen wel belast kunnen worden in Nederland. Indien er aan drie voorwaarden wordt voldaan, zijn pensioen- en lijfrente-uitkeringen gewoon belast in Nederland: je moet in Nederland fiscaal voordeel hebben genoten bij de opbouw, je moet per kalenderjaar meer dan €10.000 aan pensioen- en/of lijfrente-uitkeringen ontvangen, en je moet in Portugal over minder dan 90 procent van het pensioen/lijfrente belasting betalen.
Concreet: zodra een Nederlander in Portugal gebruik maakte van het NHR-regime en zo zijn pensioeninkomen tegen een verlaagd tarief liet belasten, schopte hij automatisch de bepalingen van het Nederlands-Portugese belastingverdrag in werking. Wie een pensioen uit Nederland ontving dat in Nederland is opgebouwd tijdens een dienstbetrekking, liep aan tegen het belastingverdrag tussen Nederland en Portugal. En dan met name dat je uiteindelijk evenveel belasting betaalt als je in Portugal woont als je betaald zou hebben als je gewoon in Nederland gebleven was.
Het einde van een tijdperk: NHR afgeschaft en vervangen
Vanaf 1 januari 2024 is het NHR-programma afgeschaft. Dit betekent dat er geen nieuwe aanvragen meer worden geaccepteerd voor het programma en dat de belastingvoordelen die het NHR-programma bood niet meer beschikbaar zijn voor nieuwe bewoners van Portugal. De reden? Een combinatie van politieke druk van binnenuit en van buiten. Een bijkomend nadeel van de NHR-status was dat buitenlandse investeerders veel investeringen in vastgoed hebben gedaan. Deels hierdoor zijn de huizenprijzen de afgelopen jaren flink gestegen en is het voor de ‘gewone’ Portugees bijna onmogelijk geworden om een woning te kopen. De vastgoedprijzen in Portugal zijn in 10 jaar met 78% gestegen, terwijl er een vastgoedcrisis woedde en de eigen inwoners nauwelijks meer aan betaalbare huizen konden komen.
Het NHR-regime is vanaf 1 januari 2024 afgeschaft. Het regime is echter nog steeds van toepassing op degenen die op 1 januari 2024 al geregistreerd waren onder het NHR-regime of uiterlijk op 31 december 2023 voldeden aan de voorwaarden voor registratie als NHR. In de praktijk betekent dit dat wie al vóór 2024 instapte, zijn tien jaar mag uitdienen. Wie dat niet deed, kan nu alleen nog hopen op de opvolger.
Die opvolger heet IFICI, of NHR 2.0. Het nieuwe IFICI-programma (Incentivo Fiscal à Investigação Científica e Inovação), werd ingevoerd ter vervanging van het NHR-programma, en richt zich op hooggekwalificeerde professionals die de afgelopen vijf jaar geen resident zijn geweest. In aanmerking komende werknemers kunnen profiteren van een vast belastingtarief van 20% gedurende maximaal 10 jaar. Maar gepensioneerden? Het is belangrijk om te weten dat de nieuwe NHR in Portugal, in tegenstelling tot de vorige regeling, geen belastingvoordelen biedt voor buitenlandse pensioenen.
Wat betekent dit voor Nederlanders die nu in Portugal wonen?
De nuance hier is belangrijk. Voor Nederlanders die al jaren in Portugal zitten en er fiscaal ingezetene zijn, verandert er in principe niets aan de bestaande situatie: hun pensioen was al, terecht of niet, belastbaar in Nederland, en dat blijft zo. De illusie die mogelijk bestond, is simpelweg definitief bevestigd als illusie.
Wie nu pas overweegt te emigreren, mag Portugal nog steeds een aantrekkelijke bestemming vinden, zij het om andere redenen. Portugal werkt gunstig voor Nederlanders met vermogen, zowel door het ontbreken van een box 3-heffing als een lagere heffing bij overlijden (na 10 jaar). Ook schenkingen vanuit Portugal kunnen (na 1 jaar) voordelig zijn. Voor rente, dividend en huurinkomsten, zeg maar Box 3-inkomen, pakt de regeling wel gunstig uit. Deze inkomsten zijn onbelast, zowel in Nederland als in Portugal.
Wat pensioeninkomen betreft is het plaatje echter nuchter. Grotere pensioen- en lijfrente-uitkeringen zijn weliswaar toegewezen aan Nederland, maar als zij het bedrag van €33.000 per jaar niet overschrijden, heft Nederland maar 8,95%. Dit heeft te maken met het feit dat personen die niet langer in Nederland wonen ook geen premies volksverzekeringen betalen.
Portugal staat op de 7e plek van populairste emigratiebestemmingen voor Nederlanders door het milde klimaat, de hoge veiligheid en lage leefkosten. Dat blijft zo. De Algarve verliest haar zon niet omdat een belastingregeling verdwijnt. Maar wie specifiek op zoek was naar een fiscale vlucht voor zijn Nederlands pensioen, vindt die hier niet meer. De oude regeling is per 2024 afgeschaft voor nieuwe aanvragers. Het is in 2026 dus niet meer mogelijk om als buitenlander 10 jaar lang belastingvrij in Portugal te wonen.
Portugal blijft aantrekkelijk, maar de rekening klopt anders
De grote les van het NHR-verhaal voor Nederlanders is tegelijk een waarschuwing voor iedereen die vandaag verlekkerd kijkt naar emigratiebestemmingen met fiscale gunstregelingen. Verdragen tellen. Een regeling die voor een Belg of Fransman goud waard is, kan voor een Nederlander fiscaal neutraal uitpakken, of zelfs ongunstig.
Eigenlijk is emigratie vanuit Nederland naar Portugal en daar opteren voor het non-habitual residents regime alleen aantrekkelijk als je inkomsten met name voortkomen uit een groot vermogen, zoals uit beleggingen of spaarrekeningen. Voor iedereen met een klassiek opgebouwd Nederlands pensioen als primaire inkomstenbron geldt: de belofte van Portugal als belastingparadijs was groter dan de werkelijkheid.
De vraag die overblijft, is misschien wel de interessantste: als Portugal het niet meer is, waar kijken Nederlandse gepensioneerden dan wél? Griekenland biedt al enige tijd een vlaktaks van 7% specifiek voor buitenlandse pensioenen aan, Italië experimenteerde met vergelijkbare constructies voor bepaalde regio’s. Het fiscale schaakspel voor gepensioneerden Europeanen is verre van afgelopen, de spelregels verschuiven alleen steeds sneller.
Sources : guidelines.nl | eenhuisinhetbuitenland.nl