Stel je voor: je loopt door een Parijse of Florentijnse straat en ziet aan een lantaarnpaal een klein metalen kastje hangen met een cijferslot. Misschien keek je er nooit van op. Maar voor steeds meer Europese steden is dat onschuldig uitziende doosje een rode lap voor een stier, en inmiddels ook een bron van forse boetes. Het tijdperk van het ongereguleerde sleutelkastje is voorbij.
Samenvatting
- Europese steden verbieden massaal sleutelkastjes aan straatmeubilair en voordeurs
- Parijs geeft waarschuwing met 15 dagen deadline; tot €3.000 boete bij herhaald
- Italië gaat het verst: nationaal verbod op zelf-inchecken voor veiligheidsredenen
Wat is er aan de hand met die kastjes?
Het sleutelkastje naast de voordeur, dat kleine geval met een cijfercode waarin een huissleutel ligt, is de afgelopen jaren het handelsmerk van kortetermijnverhuur geworden. Het zijn kleine doosjes die worden geopend met een code of sleutel, en die buiten een woning worden bevestigd, aan een buitenmuur of ergens in de straat. Ze worden vaak gebruikt door mensen die kortetermijnvakantieverhuur aanbieden, zoals via Airbnb, zodat gasten op elk gewenst moment een woning kunnen betreden zonder iemand persoonlijk te ontmoeten.
In Europese populaire bestemmingen groeit de onvrede over de verspreiding van Airbnb-woningen en de overlast die dit met zich meebrengt voor buurten. Dat kleine kastje is het zichtbare symbool van die trend geworden. Het verbod op sleutelkastjes en keypads wil de esthetische waarde van steden terugwinnen, nu bewoners klagen over de lelijke aanwezigheid van metalen kastjes en de drukte van toeristen die daarmee wordt aangemoedigd.
Van Saint-Malo tot Dublin: een golf aan verboden
In 2021 werd de westerse Franse stad Saint-Malo een van de eerste steden in Frankrijk om op te treden tegen sleutelkastjes in de openbare ruimte. Het hoofd van de gemeentepolitie kondigde toen aan dat het verboden was om sleutelkastjes aan straatmeubilair te bevestigen. Lille volgde in 2022. Sindsdien is de trend als een olievlek over Europa uitgebreid.
De schilderachtige zuidfranse stad Avignon werd de meest recente stad die sleutelkastjes op straat officieel verbood, in een poging de kortetermijnverhuur aan banden te leggen. “Het wilde westen van Airbnb is voorbij!” verklaarde de adjunct-burgemeester voor stedelijke ontwikkeling bij de lancering van een campagne. Het beleid van Avignon is verre van uniek: het is een variatie op een thema dat in tal van andere Franse steden werd herhaald, waaronder Parijs, Lille, Annecy, Saint-Malo, Biarritz, Marseille, Besançon, Nice en Wimereux.
Parijs zette in januari 2025 een flinke stap. In januari vaardigde het Parijse stadhuis een decreet uit om sleutelkastjes te verbieden, met als doel illegale appartementsverhuringen aan te pakken, met name via platforms als Airbnb, en de aantasting van de openbare ruimte te stoppen. De sancties zijn serieus: de boetes lopen op tot €1.500 voor eerste overtreders en €3.000 bij herhaalde overtredingen. En wie denkt nog even te wachten? Eigenaren die in overtreding worden bevonden, krijgen een waarschuwingssticker met een deadline van 15 dagen om het kastje te verwijderen. Wie dat nalaat, ziet het kastje door stadsmedewerkers verwijderd en vernietigd worden.
Ook buiten Frankrijk beweegt het. In Florence, een van Italië’s meest bezochte steden, zijn sleutelkastjes voor vakantieappartementen nu verboden. De gemeenteraad van de stad met 360.000 inwoners in Toscane nam de nieuwe regelgeving aan met een ruime meerderheid. Het doel is te voorkomen dat meer huurappartementen in Florence ten prooi vallen aan massamoerisme. Eigenaren van vakantieverhuur kregen tien dagen om de kastjes te verwijderen, waarna een boete van maximaal €400 volgt als er nog een kastje naast de voordeur hangt.
Milaan verbiedt self-check-in sleutelkastjes op openbaar terrein vanaf 2026, wat nog een laag lokale regelgeving toevoegt in Italië. Verhuurders moeten alle kastjes die bevestigd zijn aan straatmeubilair, hekken, lichtpalen, poorten of andere constructies op openbaar terrein verwijderen binnen 30 dagen nadat de regel van kracht wordt, op straffe van boetes van €100 tot €400 plus verwijderingskosten. En ook op de Ierse eilanden: Dublin voerde een aanpak in na een besluit van de gemeenteraad. Het bevestigen van sleutelkastjes aan permanente infrastructuur zoals palen was nooit goedgekeurd door Dublin City Council. Nu heeft de raad, via de Roads Act, de bevoegdheid om ze van straat te verwijderen.
Italië gaat het verst: een nationaal verbod
De Italiaanse overheid voerde een verbod in op het zelf-incheckensysteem, met als reden “risico’s voor de openbare orde en veiligheid”. Dit betekent dat gasten in huuraccommodaties in Italië, zoals Airbnb of Booking-woningen, nu bij aankomst persoonlijk ontvangen moeten worden door de eigenaren. Dat gaat verder dan alleen een kastje verwijderen: het raakt het hele model van contactloos verhuren.
De fysieke controles van inkomende toeristen door gastheren zijn bedoeld om “risico’s voor de openbare orde en veiligheid te voorkomen met betrekking tot de mogelijke huisvesting van gevaarlijke personen of personen die verbonden zijn aan criminele of terroristische organisaties”, aldus de officiële mededeling. De burgemeester van Rome omschreef het verbod als “goed nieuws voor iedereen” en verwelkomde het einde van “de hangsloten en kastjes die onze straten ontsieren en adequate veiligheidscontroles verhinderen.”
En Nederland dan?
Nederland heeft nog geen specifiek verbod op sleutelkastjes in de openbare ruimte, maar de druk op kortetermijnverhuur is ook hier fors. Per kalenderjaar mag je je Amsterdamse woning slechts 30 nachten verhuren. De gemeente Amsterdam kan Airbnb zelfs vragen de kalender voor jouw adres voor de rest van het jaar te blokkeren als de limiet bereikt is. Op het overschrijden van het aantal toegestane nachten staat een boete van maar liefst €11.600.
Bij meerdere overtredingen tegelijk lopen de bedragen verder op. In Amsterdam riskeer je bij illegale vakantieverhuur een boete tot €21.750. Veel gemeenten eisen registratie van verhuurders. Rotterdam vereist dat verhuurders een vergunning aanvragen voordat ze hun woning via Airbnb of Booking.com kunnen verhuren. Zonder geldige vergunning is vakantieverhuur niet toegestaan, en de gemeente controleert actief op illegale verhuur.
De logica is simpel: gemeenten hebben decreten uitgevaardigd die sleutelkastjes op straat, aan straatmeubilair zoals lantaarnpalen, fietsenrekken, elektriciteitskabinetten en palen formeel verbieden. Sleutelkastjes aan de buitenkant van een gebouw zijn een onmiskenbaar teken dat het pand verhuurd wordt via een platform als Airbnb. Het kastje is daarmee een praktisch hulpmiddel. Ook een digitaal spoor voor handhavers.
De vraag is niet óf Nederland deze weg op gaat, maar wanneer. Met steden als Parijs, Florence, Milaan en Dublin die in rap tempo verboden invoeren, groeit de druk ook hier. Voor wie zijn woning verhuurt (of dat overweegt): de openbare ruimte is geen verlengstuk van je eigen voordeur meer.
Sources : topgear.nl | mr-online.nl