Stel je voor: je bent op vakantie in Albanië, je mond is droog na een lange wandeling en je draait gewoon de kraan open. Wat je niet weet, is dat je net iets hebt gedaan wat de lokale bevolking zorgvuldig vermijdt. Kraanwater in Europa, het lijkt zo vanzelfsprekend, maar de realiteit is genuanceerder dan de meeste reizigers denken.
In Nederland is het vanzelfsprekend dat je zonder zorgen een glas kraanwater kunt drinken. We groeien op met die zekerheid. Als Nederlanders zijn we erg verwend door de kwaliteit van ons kraanwater. Dat behoort tot het schoonste ter wereld. Maar zodra je de grens over gaat, verandert het verhaal razendsnel, en niet altijd op de manier die je verwacht.
Samenvatting
- 15 Europese landen waar kraanwater drinken onveilig of af te raden is
- Zelfs bekende vakantiebestemmingen hebben ernstige waterkwaliteitsproblemen
- Klimaatverandering maakt de situatie in sommige landen steeds kritischer
De landen waar je echt moet oppassen
Wanneer je in Europa reist, kun je beter het kraanwater niet drinken in landen zoals Albanië, Armenië, Azerbeidzjan, Wit-Rusland, Bosnië-Herzegovina, Bulgarije, Cyprus, Georgië, Hongarije, Kosovo, Moldavië, Montenegro, Roemenië, Servië, Rusland en Oekraïne. Een indrukwekkende lijst, die veel reizigers verrast.
Toch zijn er nuances. In de meeste van deze landen kun je in de hoofdsteden en grote steden gewoon water uit de kraan drinken. Het wordt pas echt problematisch als je buiten de (hoofd)steden komt. Voor Albanië, Montenegro, Oekraïne en Wit-Rusland geldt echter dat het gewoon helemaal af te raden is om water uit de kraan te halen.
Roemenië is een mooi voorbeeld van die tweedeling. Steden zoals Boekarest, Cluj en Brașov melden een stabiele kwaliteit dankzij modernisering van de infrastructuur, terwijl landelijke regio’s minder consistente kwaliteitscontrole kennen. De aanwezigheid van chloor, verouderde buizen en tijdelijke onderhoudswerken zorgt regelmatig voor klachten over smaak en troebelheid van het leidingwater. In Bulgarije is het beeld vergelijkbaar: er zijn risico’s verbonden aan het drinken van kraanwater, zoals diarree of infecties, en met name buiten de grote steden is het leidingnetwerk slecht onderhouden, wat de kans op infecties vergroot.
De verrassende gevallen: Griekenland en de eilanden
Griekenland gooit het voor veel Nederlandse vakantiegangers over een andere boeg. Op het vasteland, in steden als Athene en Thessaloniki, is het water officieel veilig. In Griekenland varieert de waterkwaliteit sterk per regio. In steden zoals Athene en Thessaloniki is het water afkomstig van bronnen zoals het Marathonmeer en ondergaat het uitgebreide zuivering. Op eilanden en in landelijke gebieden kunnen de waterbronnen en zuiveringstechnieken echter sterk verschillen, wat invloed heeft op de smaak en samenstelling.
Op de eilanden, juist waar de meeste Nederlanders hun zomervakantie doorbrengen — is voorzichtigheid geboden. Het drinken van leidingwater kan zorgen voor een onaangename smaak (op sommige plekken smaakt het leidingwater zout omdat het uit zeewater gewonnen wordt). Ook gezondheidsrisico’s met zich meebrengen, omdat het water bacteriologisch niet helemaal in orde is. Je kunt hierdoor reizigersdiarree oplopen, wat ongemakkelijk is. Ook kan zorgen voor uitdroging of erger.
De klimaatverandering maakt dit alleen maar prangender. Aan de ene kant is er langzaam minder drinkwater beschikbaar, terwijl de behoefte juist groter wordt door toenemend toerisme, de aanleg van zwembaden, en de waterbehoefte van hotels. Op enkele eilanden werd de situatie zo nijpend dat de Griekse marine en het ministerie van Defensie schepen met drinkwater moesten sturen om de tekorten aan te vullen. Dat klinkt ver weg, maar het speelde zich af op bekende vakantieplekken.
Waarom verschilt waterkwaliteit zo sterk?
De belangrijkste reden waarom kraanwater niet overal drinkbaar is, ligt in de manier waarop het water wordt gezuiverd. In ontwikkelde landen zoals Nederland, Duitsland of Japan wordt het water meerdere keren gefilterd, gezuiverd en gecontroleerd. In sommige landen ontbreekt deze infrastructuur of wordt het proces minder streng uitgevoerd. Maar ook verouderde leidingen spelen een grote rol: verouderde leidingen en wisselende waterdruk maken het moeilijk om structurele hygiëne te garanderen.
Er is nog een factor die weinig mensen kennen: het verschil tussen veilig en geschikt. In sommige landen is het kraanwater officieel veilig, maar toch niet geschikt voor onze maag en darmen. Dat kan komen door het soort leidingen of doordat er weinig druk is en er toch wat bacteriën in het water ontstaan. De maag en darmen van mensen die er wonen zijn hieraan gewend. Voor ons Nederlanders geldt dat niet, waardoor wij er wel ziek van kunnen worden. Kortom: lokale bewoners kunnen het water drinken zonder problemen, terwijl een toerist na één glas al buikpijn krijgt.
Aan het andere uiteinde van het spectrum staat Noord-Europa. Het leidingwater in IJsland en Finland hoeft zelfs niet gezuiverd te worden, het is zelfs zuiverder dan mineraalwater. Het water in Noorwegen is zo puur dat het zelfs geëxporteerd wordt naar andere landen. Zweden gebruikt UV-straling en mono-chloramine om water te zuiveren, zonder dat het naar chloor smaakt. Dat zijn systemen die decennialang zijn uitgebouwd en die ver af staan van de verouderde leidingen in delen van Oost-Europa.
Wat doe je als je twijfelt?
West-Europa biedt over het algemeen betrouwbaar kraanwater. In landen als Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland is het water van uitstekende kwaliteit en vergelijkbaar met wat je in Nederland gewend bent. In Zuid-Europa is het veiliger dan veel mensen denken, al smaakt het anders. In landen als Spanje en Italië wordt chloor toegevoegd om bacteriën te doden. Dit is niet schadelijk, maar kan een sterke smaak geven. In landen als Spanje, Andorra, Italië en Frankrijk kan het water een chloorsmaak hebben, en inwoners gebruiken zelf daarom ook vaak flessenwater.
Wat kun je doen? Koken werkt altijd. Als er geen flessenwater te koop is, kun je leidingwater 3 minuten flink doorkoken voor gebruik. Dit doodt bacteriën, parasieten en virussen die gezondheidsklachten veroorzaken. En vergeet niet dat het risico verder reikt dan je waterglas. Je kunt ook niet zomaar ijsklontjes en verse salade consumeren: ijsklontjes worden doorgaans gemaakt van kraanwater en sla wordt erin gewassen.
Een herbruikbare filterfles is misschien wel de slimste reisinvestering die je kunt doen. Goedkoper dan een week lang flesjes kopen, beter voor het milieu, en je bent altijd verzekerd van drinkwater, of je nu in Boedapest zit of op een afgelegen Grieks eiland. De vraag is eigenlijk niet óf je zoiets meeneemt op vakantie, maar waarom je het nog niet deed.