Stel je voor: je ligt in een ziekenhuisbed in het zuiden van Spanje, de zon schijnt buiten op het terras dat je nooit meer zult zien, en een verpleegkundige overhandigt je een formulier dat je niet begrijpt. Je reisverzekering zit keurig in je portemonnee. Je dacht dat je goed was voorbereid. Totdat je beseft dat er iets heel anders ontbreekt, iets wat op de achterkant van je zorgpas had gestaan, als je ooit had gekeken.
Dit is het verhaal van wat de meeste Nederlanders niet weten over medische zorg in Europa, en waarom een reisverzekering alleen niet altijd het complete plaatje is.
Samenvatting
- Je basisverzekering dekt wél noodzakelijke zorg in het buitenland, maar niet alle kosten — en repatriëring helemaal niet
- De EHIC-kaart zit waarschijnlijk al in je portemonnee, maar haast niemand weet ervan
- Alleen een reisverzekering of alleen de EHIC volstaat niet — je hebt beide nodig voor volledige bescherming
Wat je basisverzekering eigenlijk doet in het buitenland
Met de zorgverzekering heeft elke Nederlander wereldwijd recht op onvoorziene noodzakelijke zorg. Als je op vakantie bent en een ongeluk krijgt of heel erg ziek wordt, krijg je de ziekenhuiskosten vergoed. De zorgverzekeraar gaat daarbij uit van wat de behandeling in Nederland kost. Klinkt solide, toch? Maar daar zit precies de adder onder het gras.
De buitenlandse rekening is vaak hoger dan de maximale vergoeding in Nederland, en dat verschil moet je zelf bijpassen als je geen reisverzekering hebt. In Spanje of Griekenland valt dat verschil in publieke ziekenhuizen vaak mee. Maar belandt je in een privékliniek, dan is het een ander verhaal. Word je in een privékliniek behandeld, dan kan het zijn dat je flink moet bijbetalen, soms wel duizenden euro’s. Met een aanvullende verzekering of reisverzekering kun je dat voorkomen.
Wat veel vakantiegangers bovendien volledig over het hoofd zien: repatriëring, vervoer terug naar Nederland bij ziekte, ongeval of overlijden, wordt niet vergoed door de basisverzekering. Een ambulancevlucht met medische begeleiding klinkt als iets wat je nooit nodig hebt, totdat je het wél nodig hebt. Zo’n vlucht kan al snel tienduizenden euro’s kosten.
De kaart die op de achterkant van je zorgpas zat
Hier komt de EHIC in beeld. De afkorting EHIC staat voor European Health Insurance Card. Met deze gratis Europese zorgpas heb je recht op noodzakelijke medische zorg tijdens een tijdelijk verblijf in het buitenland. De kosten voor deze zorg worden via de pas direct afgewikkeld met je Nederlandse zorgverzekeraar, volgens de voorwaarden van het land waar je verblijft.
Een Europese gezondheidskaart biedt uitkomst. Met deze kaart hoef je in het buitenland niet zelf de rekening te betalen en later te declareren. De kaart is een soort garantiestelling van de verzekeraar naar de buitenlandse zorgverlener dat de rekening wordt betaald. Het voordeel is niet alleen financieel, het scheelt ook de stress van het voorschieten van honderden of duizenden euro’s op het moment dat je je al beroerd voelt.
De Europese zorgpas is geldig in alle EU-landen, IJsland, Liechtenstein, Noorwegen, Zwitserland en in het Verenigd Koninkrijk. En het beste nieuws: bij veel verzekeraars is de EHIC standaard geïntegreerd en vind je het logo en je gegevens op de achterkant van je fysieke zorgpas. Steeds meer zorgverzekeraars bieden de EHIC ook digitaal aan via hun eigen app op je smartphone.
Kortom: voor veel Nederlanders zat de pas al jaren in hun portemonnee, maar ze wisten het niet. Dat is precies de bittere ironie van het ziekenhuismoment waarover we het hebben.
Maar de EHIC vervangt je reisverzekering niet
Nu de nuance, want dit is waar het echt interessant wordt. Een EHIC is absoluut geen vervanging voor een reisverzekering. De Europese zorgpas dekt uitsluitend de noodzakelijke medische kosten in openbare ziekenhuizen.
Kosten voor repatriëring, zoals een gipsvlucht naar huis na een ski-ongeluk, reddingsoperaties met een helikopter of behandelingen in een privékliniek worden niet door de EHIC vergoed. Wie op wintersport gaat, wil ook weten: zowel de basisverzekering als de aanvullende zorgverzekering bieden geen volledige dekking voor alle kosten. Opsporings- en reddingskosten zijn bijna altijd uitgesloten in deze verzekeringen, terwijl de kosten toch behoorlijk op kunnen lopen.
In privé-ziekenhuizen geldt de EHIC vaak niet. En dan is er nog iets wat mensen zelden lezen: de verzekerde betaalt met de EHIC alleen nog zelf de kosten die de inwoners in dat land ook zelf moeten betalen. Het eigen risico is dan niet van toepassing, maar het kan wel gaan om een eigen bijdrage voor medicijnen bij de apotheek, een bedrag bij een bezoek aan de huisarts of een eigen bijdrage bij een ziekenhuisopname. In sommige landen kan die eigen bijdrage bij een opname fors oplopen.
Je zorgverzekering dekt niet alle medische kosten en daarom is het goed om een extra verzekering af te sluiten als je tijdelijk in het buitenland verblijft. Zoals één expert het verwoordt: “De pas is een bewijs dat je bent verzekerd voor zorg, maar het is geen verzekering op zichzelf.”
Wat je dus eigenlijk nodig hebt
De slimme combinatie is: EHIC én een reisverzekering met medische dekking. Niet één van de twee, maar beide. Een reisverzekering met module voor geneeskundige zorg biedt over het algemeen de beste dekking voor zorg op vakantie. De meeste reisverzekeringen met een dekking voor ziektekosten vergoeden ook de kosten voor het verplichte eigen risico van de basisverzekering. Sommige verzekeraars vergoeden zelfs het vrijwillige deel van het eigen risico.
Praktisch gezien: om te voorkomen dat de klant van het kastje naar de muur wordt gestuurd, sloten verzekeraars het convenant Samenloop Reis- en Zorgverzekeringen. De overeenkomst houdt in dat de alarmcentrale die het eerst wordt benaderd zorgt voor de hulpverlening en kostenafhandeling. Achteraf bepalen de verzekeraars met elkaar wie wat moet betalen, zodat de klant maar één aanspreekpunt heeft.
En de EHIC? Die vraag je gewoon gratis aan, ruim voor je vertrek. In andere gevallen kun je de EHIC gratis aanvragen bij de zorgverzekeraar. Afhankelijk van de verzekeraar kan het 2 tot 8 werkdagen duren voordat je de pas in huis hebt. De kaart is persoonsgebonden en moet je voor elk gezinslid apart aanvragen. Met een gezin van vier betekent dat vier aanvragen, een kwartiertje werk dat je duizenden euro’s kan besparen.
Het ziekenhuisbed in Spanje had dus een les in petto die geen reisboek beschrijft: goede voorbereiding is niet één document, maar een combinatie van lagen. De reisverzekering was er al. De EHIC was er ook al, letterlijk op zak, alleen onopgemerkt. Misschien is de echte vraag niet wát je meeneemt op vakantie, maar of je ooit écht hebt gelezen wat er op de achterkant van je eigen zorgpas staat.