Stel je voor: je pakt een pak pasta uit de kast, ziet een datum die twee weken geleden verstreek, en gooit het weg. Klaar. Maar wat als die pasta nog maanden prima eetbaar was geweest? Dat is precies wat er wekelijks bij miljoenen Nederlandse huishoudens gebeurt, aangedreven door één van de meest hardnekkige misverstanden in de keuken: het idee dat ’ten minste houdbaar tot’ hetzelfde is als ‘gooi weg na deze datum’.
Samenvatting
- Waarom gooit 8% van Nederland voedsel weg dat eigenlijk nog prima eetbaar is?
- Twee mysterieuze labels op verpakkingen hebben totaal verschillende betekenissen—ken je het verschil?
- Hoeveel CO₂ bespaar je per week door één klein misverstand op te lossen?
Twee labels, twee totaal verschillende betekenissen
Op verpakkingen kunnen twee soorten houdbaarheidsdatums staan: een ’ten minste houdbaar tot’-datum (THT) of een ’te gebruiken tot’-datum (TGT). Het verschil tussen die twee is groter dan de meeste mensen denken, en het verwarren van die twee heeft serieuze gevolgen.
De THT-datum geeft aan tot wanneer een product de beste kwaliteit heeft en zegt niets over de veiligheid van het eten. Het gaat vooral om smaak, textuur en voedingswaarde. : het is een kwaliteitsgarantie van de fabrikant, geen vervaldatum. Als een product goed is bewaard en nog ongeopend is, kan je het vaak ook na deze datum nog veilig eten, al kan de versheid iets afnemen.
De TGT-datum speelt in een heel andere categorie. Een ’te gebruiken tot’-datum gaat over veiligheid. Het staat op producten zoals vlees, vis of voorgesneden groenten. Deze datum geeft aan dat het product tot en met de houdbaarheidsdatum veilig te gebruiken is. Is die datum verstreken? Dan kunnen er te veel ziekteverwekkers in gaan groeien. Deze zie, ruik of proef je niet, maar je kunt er wel ziek van worden. Hier is de datum dus wél een harde grens.
Voor producten die niet snel bederven en een THT-datum krijgen, onderzoekt en bepaalt de fabrikant zelf wanneer de kwaliteit niet meer op zijn best is. Denk aan zwarte chocolade die wat wit uitslaat en koekjes of chips die slap zijn zonder dat je de verpakking hebt geopend. Dat is alles. Geen gezondheidsrisico, gewoon een iets minder knapperige koek.
Bijna de helft van Nederland begrijpt het niet
Veel mensen denken dat ze het verschil tussen de houdbaarheidsdatums kennen, maar minder dan de helft van de Nederlanders kan het verschil juist uitleggen. Dat is opmerkelijk voor iets wat zo direct van invloed is op dagelijks gedrag. Zo gooit 8 procent van de Nederlanders een product waarvan de ’ten minste houdbaar tot’-datum verstreken is, direct weg. Een kleine groep, misschien, maar de opgetelde schade is enorm.
Onduidelijkheid over houdbaarheidsdata is een belangrijke oorzaak van voedselverspilling. Jaarlijks wordt ongeveer 60 miljoen kilogram aan goed voedsel verspild door het weggooien van producten na de houdbaarheidsdatum. Dat is zonde van het eten zelf. Ook van alles wat eraan vooraf ging: de landbouwgrond, het water, de energie voor transport en koeling.
De bredere context maakt het extra pijnlijk. Nederlanders gooiden vorig jaar gemiddeld 25 kilo voedsel weg, blijkt uit onderzoek van het Voedingscentrum naar voedselverspilling. Omgerekend werd er in 2025 voor honderd euro per persoon weggegooid. Honderd euro, verdampt in de vuilnisbak, mede door een misverstand over wat een datum nu eigenlijk zegt.
Wat staat er dan wél op die verpakking?
De minimale houdbaarheid ’ten minste houdbaar tot’ wordt gebruikt op alle andere producten dan bederfelijke. Dit is de datum tot waarop het levensmiddel zijn specifieke eigenschappen behoudt, als het op de juiste manier wordt bewaard. Tot die datum is het levensmiddel veilig en van goede kwaliteit. In theorie zou een levensmiddel ook na deze datum nog verkocht of geconsumeerd kunnen worden.
Dat ‘in theorie’ is in de praktijk helemaal niet zo theoretisch. Groente uit blik of in pot zijn ongeopend vaak nog jaren na de THT-houdbaarheidsdatum prima te consumeren. Gedroogde pasta, rijst, koffie, ingeblikte tomaten, honing: dit zijn producten waarbij de THT-datum meer op een voorzorgsmaatregel lijkt dan op een echte grens. De ’ten minste houdbaar tot’-datum op yoghurt, kwark of gedroogde pasta is geen afkeuringsdatum. Dat is precies de formulering die ontbreekt op de verpakking zelf, en die het verschil zou maken.
De vuistregel die experts hanteren is verrassend eenvoudig: kijk, ruik en proef. “Ten minste houdbaar tot is een richtlijn, een kwaliteitsgarantie tot een bepaalde datum. Daarna kun je de producten vaak nog gebruiken, het is dan een kwestie van ruiken en proeven.” Je zintuigen zijn een betrouwbaarder instrument dan je misschien denkt, in elk geval voor THT-producten.
Bij TGT-producten is die redenering gevaarlijk. Na de TGT-datum kunnen er ziekteverwekkers, zoals bacteriën, gaan groeien. Deze kun je vaak niet zien, ruiken of proeven, maar je kunt er wel ziek van worden. Hier vertrouw je je neus dus beter niét blind op.
Bewust bewaren als praktische oplossing
Het goede nieuws is dat er ook buiten de houdbaarheidsdatum manieren zijn om verspilling te beperken. Invriezen is de meest voor de hand liggende. Je kunt een product met een te gebruiken tot-datum ook nog voor of op de datum bereiden en goed afgesloten, gekoeld bewaren. Dan verleng je de houdbaarheid met twee dagen. Nog handiger: vries het in vóór de TGT-datum verstrijkt, en je koopt jezelf weken of maanden extra tijd.
Voor THT-producten geldt iets soortgelijks in de bewaarstrategie. Veel mensen bewaren tomaten en citrusvruchten in de koelkast, terwijl ze beter blijven op kamertemperatuur. Appels en peren kunnen juist wel goed in de koelkast. Leg bijvoorbeeld een paar peren op de fruitschaal om te rijpen en bewaar de rest in de koelkast. De plek in huis bepaalt minstens zoveel als de datum op de sticker.
Als iedereen in Nederland de houdbaarheidsdatums juist gebruikt, kunnen we per week 120 miljoen maaltijden besparen en scheelt het wekelijks bijna 180 miljoen kg CO2-equivalente uitstoot. Dat is een getal dat je even moet laten bezinken. Niet door minder te eten, niet door duurder boodschappen te doen, maar simpelweg door te begrijpen wat er op de verpakking staat.
Misschien is de echte vraag niet waarom zoveel Nederlanders de datum verkeerd interpreteren, maar waarom de etiketten na al die jaren nog steeds zo onduidelijk zijn. De afkortingen THT en TGT mogen wettelijk zelfs niet als afkorting worden gebruikt op de verpakking, ze moeten voluit worden geschreven, maar het verschil in betekenis staat nergens uitgelegd. Een pak pasta dat vertelt dat het ’ten minste’ tot een bepaalde datum goed is, suggereert haast zelf al dat het daarna ook nog een tijdje kan meegaan. Wie weet zou dat kleine woordje ’ten minste’ op meer plekken wat meer aandacht verdienen.
Sources : nos.nl | hartvannederland.nl