Stel je voor: twee broers erven allebei het huis van hun ouders. Dezelfde familie, hetzelfde bedrag, hetzelfde land. Maar de ene broer woont in Madrid en de andere in Barcelona. Het gevolg? De eerste betaalt een paar honderd euro aan belasting. De tweede kan tienduizenden euro’s kwijt zijn. Dit is geen hypothetische situatie, dit is de dagelijkse werkelijkheid van de Spaanse erfbelasting.
Samenvatting
- Spanje heeft 17 autonome regio’s met elk hun eigen erfbelastingtarieven — het verschil kan tot 99% bedragen
- Madrid en Andalusië bieden massale kortingen voor directe erfgenamen, terwijl Catalonië bekend staat als de duurste regio
- Ook Nederlanders met Spaans vastgoed moeten voorzichtig zijn: de regio waar het pand staat bepaalt welke belasting je betaalt
Zeventien regio’s, zeventien regels
Elke autonome regio in Spanje mag namelijk zelf bepalen hoeveel belasting je betaalt over een erfenis. Dat klinkt als een technisch detail, maar de gevolgen zijn enorm. De zeventien autonome regio’s hanteren elk hun eigen regels. Spanje heeft wel een nationaal kader: het nationale tarief loopt van 7,65% tot 34%, maar in de praktijk wijken bijna alle regio’s hier sterk van af met hun eigen kortingen en vrijstellingen.
De Impuesto de Sucesiones en Donaciones (ISD) is van toepassing wanneer een persoon een vermogen ontvangt, hetzij door erfenis, hetzij door schenking. Hoe groot de aanslag is, hangt af van twee factoren die samen het fiscale lot van de erfgenaam bepalen: de regio waar de overledene woonde, en de familieband met de erfgenaam. Kinderen, partners en ouders vallen in de groepen met de minste belasting, terwijl andere familieleden of personen zonder familieband vaak meer moeten betalen.
De goedkope kant van Spanje
Regio’s zoals Madrid, Andalusië, de Valencia-regio en Cantabrië staan bekend om hun ruime kortingen. Erfgenamen uit de directe familie krijgen daar meestal een korting van ongeveer 99 procent. In de praktijk betekent dit dat je in die regio’s bijna niets betaalt, zelfs niet bij grotere erfenissen.
Madrid was hierin een pionier. De Comunidad de Madrid was de eerste regio die deze koers voer: sinds 2007 geldt daar een korting van 99% van de belasting op erfenissen en schenkingen tussen kinderen, ouders en echtgenoten, zodat het directe gezin slechts 1% van de verschuldigde belasting betaalt. Madrid had deze bonificatie van 99% voor directe familieleden al ingevoerd en breidde in juli 2025 de korting voor verdere familieleden (broers, ooms, neven) uit van 25% naar 50%.
Andalusië volgt een vergelijkbare lijn. In Andalusië geldt een aanzienlijke belastingverlaging van maximaal één miljoen euro voor elke erfgenaam in de directe lijn, met een bonificatie van 99% voor het bedrag boven dit miljoen. Voor nabestaanden in de tweede groep geldt een vermindering van 250.000 euro. Concreet: wie als kind een huis van twee ton erft in Sevilla, betaalt vrijwel niets. Datzelfde huis in Barcelona kan een rekening van duizenden euro’s opleveren.
In het Baskenland geldt volledige vrijstelling voor kinderen, ouders, echtgenoten en samenwonende partners bij erfenissen onder 400.000 euro. Daarboven geldt een tarief van slechts 1,5%. In Navarra is tot 250.000 euro het tarief 0%, en daarboven slechts 0,8%. Twee uitzonderingen die laten zien dat Spanje’s fiscale kaart op dit punt werkelijk onherkenbaar versnipperd is.
Catalonië: de duurste regio om te erven
Volgens een rapport van de internationaal opererende verzekeraar ARAG is Catalonië de duurste autonome regio in Spanje om een erfenis te ontvangen. De maatschappij onderzocht drie gevallen waarin iemand in Spanje respectievelijk 300.000, 500.000 en 1.000.000 euro erft. Het verschil met Madrid is pijnlijk concreet: voor hetzelfde appartement van 300.000 euro geërfd door een kind, betaal je in Madrid dankzij de 99%-korting slechts een paar honderd euro, terwijl je in Catalonië na toepassing van de regionale kortingen toch al snel zo’n 10.000 euro kwijt bent.
In Catalonië kunnen echtgenoten kortingen tot 99% krijgen, maar voor directe familieleden kunnen die voordelen variëren van 99% tot 0%, afhankelijk van de waarde van de erfenis. Hoewel Catalonië bekendstaat als een van de duurste regio’s voor erfbelasting, hangt het sterk af van de categorie waarin men valt. : een kind dat een bescheiden erfenis ontvangt, kan goed wegkomen, maar wie een aanzienlijk vermogen erft, voelt de progressiviteit van het systeem zwaar.
De successie- en schenkingsbelasting in Spanje is progressief: hoe groter het geërfde bedrag, hoe hoger het belastingtarief. De belasting is persoonlijk (degene die de erfenis ontvangt betaalt) en direct (ten laste van het vermogen van de belastingbetaler). Juist die progressiviteit maakt het zo pijnlijk voor erfgenamen in regio’s zonder royale kortingen: de rekening groeit sneller dan de erfenis.
Nederlanders met Spaans vastgoed: een extra laag complexiteit
Voor Nederlanders die een vakantiewoning of tweede verblijf in Spanje bezitten, voegt dit systeem een extra laag complexiteit toe. Je moet Spaanse erfbelasting betalen indien er sprake is van in Spanje gelegen goederen, zoals een woning of een bankrekening, ook al wonen de erfgenamen in Nederland. De regio waar het vastgoed staat, bepaalt dus welk tarief van toepassing is, niet waar de erfgenaam woont.
Dankzij een uitspraak van het Europees Hof van Justitie gelden nagenoeg alle vrijstellingen en kortingen ook als de overledene en/of zijn erfgenamen niet in Spanje woonden. Dat was een grote verbetering: residente en niet-residente erfgenamen worden voortaan altijd gelijk behandeld. Toch blijft de situatie voor wie in Nederland woont en erft in Spanje precair: zowel Spanje als Nederland heffen erfbelasting, waardoor erfgenamen soms voor hoge kosten komen te staan, met zelfs gedwongen verkoop van het Spaanse eigendom tot gevolg.
De Valenciaanse regio loopt voorop met hervormingen die ook niet-residenten raken. Met recente hervormingen kiest de Comunidad Valenciana nadrukkelijk voor een aantrekkelijker fiscaal klimaat, waarbij expats die in Spanje wonen profiteren van hogere vrijstellingen en een lagere belastingdruk bij schenkingen en erfenissen, en niet-residenten (waaronder Belgen en Nederlanders met een tweede woning) duizenden euro’s besparen.
Het systeem verandert bovendien continu. De vrijstellingen en kortingen verschillen per autonome regio en zijn bovendien enorm veranderlijk. Wat vandaag gunstig is, kan volgend jaar anders uitpakken. Wie als Nederlander vastgoed in Spanje heeft of overweegt te kopen, doet er dan ook verstandig aan om te kijken naar de aankoopprijs of het klimaat. Ook naar de fiscale kaart van de regio. Want in Spanje bepaalt de notaris. Ook de postcode, wat een erfenis uiteindelijk kost.
Sources : cazahar.com | nieuwbouwinspanje.com