De heggenschaar lag al een weekje klaar. Mooi weer, een vrije zaterdag, en die haag aan de zijkant van de tuin die dringend een beurt nodig had. Vijf minuten later stond mijn buurman naast me met een opgeheven hand: “Weet je eigenlijk wel dat je je aan twee verschillende wetten moet houden als je dat gaat doen?” Twee wetten. Voor een haag knippen. Ik keek hem aan alsof hij een grap maakte. Hij maakte geen grap.
Samenvatting
- Je haag moet minimaal een halve meter van de erfgrens verwijderd zijn, tenzij deze gedeeld eigendom is
- Het broedseizoen maakt snoeien in het voorjaar potentieel strafbaar – maar wanneer precies?
- Overhangende takken van de buurman verwijderen? Eerst die ene cruciale stap of je kunt problemen krijgen
Wat het Burgerlijk Wetboek te zeggen heeft over jouw haag
De eerste wet waar mijn buurman op doelde, is het burenrecht uit het Burgerlijk Wetboek. In Nederland zijn de regels over erfafscheidingen vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek, specifiek in het burenrecht (artikel 5:42 BW en verder). Klinkt droog, maar het raakt direct aan wat je in je eigen tuin mag doen.
De kern zit in de afstandsregels. Bomen moeten minimaal twee meter van de erfgrens staan, te rekenen vanaf het midden van de voet van de boom. Heesters en heggen moeten minimaal een halve meter van de erfgrens verwijderd zijn. Mijn haag stond er al jaren. Te dicht op de grens, zoals bleek. En dan wordt het juridisch interessant, want na 20 jaar stopt je recht om verplaatsing te eisen van een boom of heg, een principe dat verjaring heet en in de praktijk veel situaties redt die eigenlijk niet hadden mogen ontstaan.
Stel dat je haag precies op de erfgrens staat, gedeeld met de buurman: dan is het gezamenlijk bezit. In dat geval mag de haag op de erfafscheiding staan en zijn de kosten voor de haag de verantwoordelijkheid van beide partijen. Dit geldt zowel voor het plaatsen van de haag als voor later onderhoud. Het is immers gemeenschappelijk bezit dat een gedeelde behoefte vervult: privacy voor beide kanten. Iedere buur mag in dat geval ook zelf bepalen hoe vaak de haag gesnoeid wordt en hoe breed deze aan zijn eigen zijde van de haag mag worden.
En de hoogte? Een haag die in een voortuin staat mag niet meer dan één meter hoog zijn. Voor hagen aan de zijkant of de achterkant van het huis geldt twee meter als de maximale hoogte. Maar let op: het komt bovendien voor dat er op gemeentelijk niveau afwijkende bepalingen gelden die van toepassing zijn op je haag. Zo kan het zijn dat er kwesties van verkeersveiligheid spelen waardoor de toegestane hoogte afwijkt. De website van je gemeente, onder de Algemene Plaatselijke Verordeningen (APV), geeft uitsluitsel.
De wet die de meeste tuiniers verrast: vogelbescherming
De tweede wet was de verrassing. Niet een burenrechtelijke kwestie, maar iets heel anders. Alle inheemse vogels, hun nesten en eieren zijn beschermd op grond van de Omgevingswet. Het is verboden om vogels te vangen, doden of verstoren, maar ook om hun nesten en eieren te beschadigen. Dit geldt voor de vogels in de stad net zo goed als voor vogels op het platteland en in natuurgebieden.
Concreet betekent dit: het kappen of snoeien van bomen of struiken tijdens het broedseizoen zal in strijd zijn met de wet als daarin een vogel aan het broeden is of er een jaarrond beschermd nest in zit en deze worden vernield of verstoord. En het broedseizoen heeft geen vaste datum in de wet. Voor het broedseizoen staat in de wet geen vaste periode. De looptijd verschilt per soort en varieert per jaar. Vogelsoorten zoals de blauwe reiger en de bosuil beginnen al in februari te broeden en bepaalde zangvogels broeden nog in augustus. Veel vogelsoorten broeden ongeveer tussen 15 maart en 15 juli.
De praktische vuistregel van Vogelbescherming Nederland is helder: het beste is om voor maart of na juli te snoeien, want in die periode broeden de meeste vogels. Wie toch wil snoeien in de tussenperiode, doet er goed aan de haag eerst grondig te inspecteren. Voor je de heggenschaar pakt, loont het om vijf minuten te nemen voor inspectie. Loop rustig langs de haag en zoek naar tekens van broedende vogels. Vind je een nest, stop dan met snoeien in die zone. Markeer de plek bijvoorbeeld met een lintje of bamboestok en bewaar dat deel voor later in het jaar.
De reden daarvoor is niet alleen sentimenteel. Nesten en eieren zijn gedurende de hele broedperiode wettelijk beschermd, vanaf het eerste takje tot het uitvliegen van het laatste jong. Tijdens het broeden mogen nesten, eieren en broedende vogels niet worden verstoord. Onwetendheid is daarbij geen excuus: dat men de broedende vogels of het jaarrond beschermd nest niet met kwade opzet benadeelt, is niet van belang.
Overhangende takken van de buren: wat mag je eigenlijk zelf doen?
Mijn situatie was mijn eigen haag, maar veel mensen worstelen ook met groen dat de grens overschrijdt vanuit de buurman zijn tuin. Hier zijn de regels minstens zo specifiek. De hoofdregel voor overhangende takken vind je in artikel 5:44 lid 1 BW. Dit artikel bepaalt dat als bomen, struiken of heggen van je buurman takken hebben die over jouw erf hangen, je het recht hebt om die takken te verwijderen. Maar, en dit is de valkuil, niet zonder meer.
Voordat je de takken weg mag halen, moet je de buren eerst de kans geven om dit te doen. Laat hen weten dat je er overlast van ondervindt en verzoek hen de takken te snoeien. Reageren ze niet? Geef je buren een redelijke tijd om te reageren en tot snoei over te gaan. Op de website van Het Juridisch Loket wordt uitgegaan van een periode van zes weken. Pas daarna mag je zelf ingrijpen, en dan mag je alleen de tak of takken boven je eigen grond snoeien.
Wortels werken anders. Doorschietende wortels van bomen of struiken mag je zonder overleg met jouw buren weghalen. Dit is wettelijk geregeld. Al geldt ook hier de beperking dat je er altijd op moet toezien dat je een boom of struik niet onherstelbaar beschadigt met je snoeiwerk. Anders ben jij daar aansprakelijk voor.
De slimste aanpak: afspraken maken voordat je begint
Terug naar mijn zaterdag. Na het gesprek met mijn buurman heb ik de haag die dag niet gesnoeid. Niet omdat ik bang was voor juridische stappen, maar omdat ik me realiseerde dat ik simpelweg niet wist wat er in die haag zat. Twee mussen vlogen eruit toen ik ernaast stond. Het had me een overtreding van de Omgevingswet kunnen kosten.
De praktische conclusie: aangezien het burenrecht regelend recht is, kunnen buren onderling afwijkende afspraken maken over de afstand van de beplanting tot de erfgrens. Deze afspraken gaan vóór de wet of de plaatselijke verordening. Gemaakte afspraken over hoogte, snoeitijden en onderhoud zijn de slimste investering die je in een burenrelatie kunt doen. Afspraken over de hoogte van een haag die met de bewoner zijn gemaakt, dragen niet automatisch over op nieuwe bewoners. Als de buren verhuizen, zul je opnieuw afspraken moeten maken met de nieuwe buren. Dus leg het altijd schriftelijk vast.
Wat betreft het juiste moment: wie zowel binnen de lijntjes van de wet wil kleuren als dieren in de tuin ruimte wil geven, werkt het best met een duidelijke jaarplanning. In de late winter kun je vaak zonder veel risico flink terugsnoeien. Planten zijn dan nog in rust, het broedseizoen is nog niet begonnen en je geeft de haag de rest van het jaar om zich te herstellen. Na de broedperiode, vanaf ongeveer half augustus, is er een tweede kans om orde te brengen in woest uitgegroeide hagen.
Mijn heggenschaar ligt inmiddels klaar voor augustus. En als ik dan toch een moment van ongeduld heb voor die datum, weet ik nu wat ik eerst moet doen: vijf minuten goed kijken voor ik begin. om mussen te beschermen. Ook om mezelf. Want wie had gedacht dat een paar meter groen zoveel wetgeving kon samenbrengen?
Sources : juridischloket.nl | maxvandaag.nl