Een snelheidsboete van meer dan honderdduizend euro voor een paar kilometer te hard rijden: het klinkt als een drukfout, maar in Finland is het bittere realiteit voor wie goed verdient. De 76-jarige zakenman Anders Wiklöf kreeg dat begin dit jaar aan den lijve te voelen toen hij op de Ålandeilanden werd geflitst. Een 76-jarige multimiljonair leerde een les waar de auto-industrie zich lang tegen heeft verzet: geld maakt je niet onaantastbaar. Anders Wiklöf, CEO van een bedrijf met een waarde van meer dan 400 miljoen dollar, kreeg een boete van omgerekend 142.000 dollar voor het overschrijden van de snelheidslimiet. Geen typefout op de bon, geen grap. Gewoon rekenkunde, Finse stijl.
Samenvatting
- Een zakenman van 76 jaar kreeg een boete van 142.000 dollar voor 32 km/u te hard rijden op de Ålandeilanden
- Finland berekent boetes als een percentage van je dagelijkse inkomen — een systeem uit 1921 dat miljoenairs veel harder treft
- Andere topverdieners betaalden al tot 170.000 euro, maar gewone Finnen voelen nauwelijks pijn aan de minimumboete
Hoe kan een snelheidsboete zo hoog uitpakken?
Wiklöf werd betrapt terwijl de snelheidslimiet plotseling veranderde van 70 naar 50 kilometer per uur, en hij werd geflitst op 82 kilometer per uur. Een overtreding die in Nederland op zaterdagmiddag een keurige bekeuring van een paar honderd euro zou opleveren, kostte hem in Finland geen publiciteitsstunt maar pure rekenkunde: Finland berekent verkeersboetes als percentage van het inkomen, en in het geval van Wiklöf betekende dat het betalen van omgerekend veertien dagen inkomen voor één overtreding. Hij nam het zichzelf hoog op: “Ik betreur het echt,” zei Wiklöf. “Ik was net begonnen af te remmen, maar blijkbaar gebeurde dat niet snel genoeg.”
Wat de zaak extra pijnlijk maakt: dit was niet zijn eerste keer aan de verkeerde kant van de wet. Dit was zijn derde snelheidsovertreding. Hij werd al eens beboet voor ongeveer 113.000 dollar in 2013 en ongeveer 75.000 dollar in 2018. Deze keer kwam er bovenop nog een rijverbod: de autoriteiten voegden er een rijontzegging van tien dagen aan toe. Reken je die drie boetes bij elkaar op, dan komt Wiklöf inmiddels op een bedrag dat de meeste Nederlanders in jaren netto salaris niet bij elkaar sparen.
Het geheim: de dagboete gekoppeld aan je loonstrookje
Achter dit systeem schuilt geen willekeur, maar een eeuwenoude, weloverwogen logica. Finland voerde het al in 1921 in, als eerste Scandinavische land. Finland introduceerde het inkomensafhankelijke boetesysteem in 1921 om twee redenen. De eerste motivatie was rechtvaardigheid: de overheid wilde een boetesysteem ontwerpen dat iedereen gelijk behandelde, ongeacht inkomen. Een tweede reden was minstens zo praktisch: de overheid maakte zich zorgen dat de hoge inflatie aan het begin van de twintigste eeuw het afschrikkende effect van het boetesysteem zou uithollen. Een manier om dit probleem aan te pakken was de waarde van boetes te koppelen aan het inkomen.
De rekensom zelf is verrassend eenvoudig, al klinkt hij voor Nederlandse oren exotisch. De politie bepaalt eerst het dagelijkse besteedbare inkomen van de overtreder, meestal de helft van het netto dagloon, en vermenigvuldigt dat met een aantal “dagboetes” dat oploopt naarmate iemand harder over de limiet zat. Het kijkt naar het dagelijkse besteedbare inkomen van een persoon, meestal de helft van het dagelijkse salaris, en vermenigvuldigt dat getal met de dagboetes die horen bij de gereden snelheid. Een hogere snelheid betekent meer dagboetes. Wie dus stevig te hard rijdt én een topsalaris heeft, stapelt eigenlijk twee vermenigvuldigingsfactoren op elkaar.
Handig detail voor wie denkt dat de politie ter plekke moet gokken naar iemands inkomen: dat hoeft niet. De politie heeft toegang tot een centrale belastingdatabase om het inkomen te bepalen. Een zogeheten dagboete wordt berekend op basis van het dagelijkse besteedbare inkomen, ongeveer de helft van het dagelijkse netto-inkomen. Binnen enkele seconden weet de agent dus al ongeveer welk bedrag er aankomt, nog voordat de bekeuring op papier staat.
Van Nokia-topman tot worstenfabrikant: een rijtje pijnlijke precedenten
Wiklöf staat allerminst alleen in de Finse hall of shame van dure snelheidsovertredingen. In 2002 kreeg toenmalig Nokia-directeur Anssi Vanjoki er ook stevig van langs op zijn motor. Vanjoki, een voormalig Nokia-directeur, kreeg een boete van 116.000 euro opgelegd nadat hij was betrapt op 75 kilometer per uur in een zone van 50 kilometer per uur op zijn motorfiets. Zijn boete werd later overigens fors verlaagd nadat zijn inkomen bleek te zijn gedaald.
Ondernemer Reima Kuisla ging in 2015 juist massaal viral met zijn frustratie. Hij kreeg onlangs een boete van 54.024 euro voor het rijden van een bescheiden, zij het illegale, 64 mijl per uur in een zone van 50 mijl per uur. Kuisla nam er geen genoegen mee en postte op Facebook met twaalf woedende berichten waarin hij een foto van zijn bekeuring plaatste naast een foto van wat 54.024 euro anders had kunnen kopen, een nieuwe Mercedes. Hij overwoog zelfs het land te verlaten, meldde hij destijds.
Het record voor de hoogste Finse snelheidsboete staat overigens niet op naam van Wiklöf, maar van sausfabrikant-erfgenaam Jussi Salonoja, die als 27-jarige een recordboete van 170.000 euro kreeg voor snelheidsoverschrijding in het centrum van de hoofdstad, waar hij 80 kilometer per uur reed in een zone van 40 kilometer per uur. Zijn jaarinkomen lag destijds rond de zeven miljoen euro, wat de rekensom meteen verklaart.
Uniek Fins fenomeen, of toch niet helemaal?
Wie nu denkt dat alleen Finnen zo streng zijn, vergist zich. Zwitserland hanteert een vergelijkbaar systeem en sloeg ooit alle records. Zwitserland gebruikt ook inkomensafhankelijke boetes en gaf in 2010 een enorme boete uit nadat een Zweedse bestuurder 290 kilometer per uur reed. Zijn boete bedroeg omgerekend ongeveer 1.080.000 Zwitserse frank. Ook Duitsland, Oostenrijk en Frankrijk kennen varianten van dit principe, al blijven de bedragen daar doorgaans bescheidener dan in Finland of Zwitserland.
Voor gewone Finnen met een modaal salaris valt de impact overigens best mee. De minimumboete is 115 euro, maar die kan veel hoger uitvallen voor recidivisten of bestuurders die flink over de limiet gaan. Het is vooral bij de absolute topverdieners dat het systeem zijn ongemakkelijke, want extreem eerlijke, tanden laat zien.
Zou zo’n systeem ook in Nederland werken, waar de boetes voor snelheidsovertredingen vast en overzichtelijk zijn? De Finse ervaring laat zien dat een dagboete koppelen aan inkomen weliswaar zorgt voor internationale krantenkoppen en verontwaardigde miljonairs, maar ook voor iets zeldzaams: een verkeersboete die voor iedereen, arm of rijk, daadwerkelijk in de portemonnee voelbaar is. Misschien is dat precies de vraag die elk land zich eens zou moeten stellen voordat het weer een nieuwe flitspaal langs de snelweg zet.
Source : wionews.com